مجموعه بیانات شهید آیت الله العظمی امام سید علی خامنه ای درباره «مجلس شورای اسلامی»

دسترسی سریع

ثبت نام در سایت

محورهای کنفرانس

فرمت نگارش مقالات

محورهای همایش اطلاعات بیشتر

1- بنیادهای قانون و قانونگذاری در منظومه فکری امام شهید
2- نهاد قانونگذاری و الزامات ساختاری آن در منظومه فکری امام شهید
3- اصول و فرآیندهای قانونگذاری در منظومه فکری امام شهید
4- قانون‌گذاری و حکمرانی آینده‌نگر در منظومه فکری امام شهید
5- آسیب‌شناسی و تحول نظام قانون‌گذاری در منظومه فکری امام شهید

پوستر همایش

اخبار مهم

مجموعه بیانات شهید آیت الله العظمی امام سید علی خامنه ای درباره «مجلس شورای اسلامی»

در این مجموعه، مجموعه‌ای از بیانات شهید آیت‌الله‌العظمی امام سید علی خامنه‌ای (قدس الله نفسه الزکیه) درباره جایگاه، وظایف، صلاحیت‌ها و کارکردهای مجلس شورای اسلامی گردآوری شده است. بخش مهمی از این بیانات به نقش مجلس در قانون‌گذاری و تأثیر قوانین بر مسیر حرکت کشور اختصاص دارد. در این منظومه، مجلس با قانون‌گذاری، مسیر حرکت دولت را بر اساس سیاست‌های کلی و اهداف نظام اسلامی مشخص و تسهیل می‌کند و قوانین مصوب آن می‌تواند آثار بلندمدت بر اداره کشور و زندگی مردم داشته باشد.

در این مجموعه همچنین بر اهمیت کیفیت قانون‌گذاری، ضرورت تقویت مجلس، جایگاه نمایندگان و مسئولیت سنگین آنان و نقش مجلس در حل مسائل و نابسامانی‌های کشور تأکید شده است. از این رو، این مجموعه می‌تواند منبعی ارزشمند برای پژوهش درباره جایگاه نهاد قانون‌گذار و الزامات ساختاری و عملکردی آن در منظومه فکری امام شهید باشد.

از قانون تخطّی نشود

از قانون مجلس تخطّی نشود؛ این هم توصیه‌ی بعدی من است. مجلس یک قانونی گذرانده [قانون «اقدام راهبردی برای لغو ‌تحریمها و صیانت از منافع ملّت ایران‌»‌‌]،‌ ‌این قانون به نفع ما است، به نفع کشور است و به نفع صنعت هسته‌ای است. بعضی‌ها ‌خیال میکنند این قانون برای کشور مشکل‌درست‌کن است؛ اشتباه میکنند. این قانون، قانونِ خوبی است؛ اصلاً قانون هم هست، ‌قانون را باید عمل کرد؛ بحثی نداریم. از قانون تخطّی نشود. چه در دسترسی‌هایی که دیگران توقّع دارند، چه در اطّلاعاتی که ارائه ‌میکنید، طبق این قانون عمل بشود‌.

بیانات در دیدار دانشمندان، متخصصان، کارشناسان و مسئولان صنعت هسته‌ای کشور مورخ 21/3/1402

همکاری قوا؛ از رقابت و تخریب تا هم‌افزایی

باید نوع رابطه [مجلس با قوای دیگر بخصوص با قوّه‌ی مجریّه] را تنظیم کرد. یک دوگانه‌ای اینجا وجود دارد: دوگانه‌ی تقریب و ‌تخریب؛ یک نگاه، نگاه تقریبی است؛ یک نگاه، نگاه تخریبی است‌. در نگاه تخریبی، رقیب‌پنداریِ قوّه‌ی دیگر حاکم بر ذهنیّتها ‌است؛ حالا قوّه‌ی قضائیّه کمتر،‌ عمده قوّه‌ی مجریّه و قوّه‌ی مقنّنه است که اینها خود را رقیب هم خیال کنند؛ رقیبی است که باید ‌شانه‌ی طرف مقابل را به زمین برساند؛ این نگاه، نگاه خطرناکی است. حالا، هم از ناحیه‌ی دولت ممکن است این اتّفاق بیفتد، هم ‌از ناحیه‌ی مجلس ممکن است اتّفاق بیفتد؛ یعنی هر دو طرف میتوانند در این نگاه غلط مشکل درست کنند. دولتها گاهی اوقات ‌مجلس را یک امر زائد، یک امر مزاحم به حساب می‌آورند؛ گاهی لج میکنند. سالها پیش یکی از رؤسای محترم مجلس، پیش من ‌شکایت میکرد که این دولت اصلاً به ما لایحه نمیدهد! بیکار مانده‌ایم. این واقعیّت دارد! یعنی یک مجلسی تشکیل شده بود که ‌ترکیب مجلس برخلاف میل آن دولت بود؛ این دولت همکاری نمیکرد، اصلاً لایحه نمیداد. اینکه گفتم بعضی اوقات طرح واجب ‌میشود، اینجا است. وقتی که دولت لایحه نمیدهد، علاجش این است شما هم مدام پشت سر هم طرح تنظیم کنید و تصویب کنید ‌و ارائه بدهید، ابلاغ کنید. یعنی یک دولت وقتی میخواهد مجلس را اذیّت کند، یکی از راه‌هایش همین است که اصلاً [لایحه ‌ندهد]. طبعاً وقتی لایحه نیامد، کشور معطّل میماند. این نمونه‌ی واقعی است؛ این مثالی است که اتّفاق افتاده. یا قانون تنظیم ‌میشود، ابلاغ میشود، [بعد] قانون را بگذارند داخل کِشو و درش را هم قفل کنند! اجرا نکنند. [یا] قانونی است که ابلاغ شده امّا ‌آیین‌نامه‌هایش مدّتها است تنظیم نشده. قانونِ بدون آیین‌نامه که قابل اجرا نیست؛ باید آیین‌نامه درست بشود، باید داده بشود ‌برای [اجرا]؛ این کار نمیشود. اینها از طرف دولتها‌.‌‌ از ناحیه‌ی مجلس، افراط در به‌کارگیری ابزارهای نظارتی. خب بله، شما ابزارهای ‌نظارتی دارید؛ از سؤال و تذکّر، تا استیضاح. خب، اینها به جای خودش باید به کار برود، اینها ابزارهای مجلس است؛ مجلس ‌چاره‌ای ندارد، برای اداره‌ی کشور به اینها احتیاج دارد امّا افراط در به‌کارگیری اینها نه. وزرا در دولتهای مختلف مکرّر پیش بنده ‌آمده‌اند و از تعداد سؤالهایی که از اینها میشود شکایت کرده‌اند؛ میگویند اصلاً وقت ما بیشتر به پاسخ به این سؤالها میگذرد که ‌‌[باید] یا برویم کمیسیون، یا برویم صحن مجلس جوابِ سؤال بدهیم. یا مثلاً فرض بفرمایید وزیر از مجلس رأی اعتماد گرفته، ‌چند ماه بعد ــ سه ماه بعد، چهار ماه بعد ــ همین وزیر استیضاح بشود! خب استیضاح برای چه؟ مگر در یک وزارتخانه در سه ‌ماه چه‌کار میشود کرد که اگر نکرد، آدم استیضاحش بکند؟ این افراط در به کارگیری ابزارهای نظارتی است. یا از این قبیل ‌چیزهایی که تکرار نکنیم بهتر است. بنابراین این یک نگاه است که نگاه، نگاه تخریب است، نگاه رقیب‌پنداریِ طرف مقابل است‌. یک نگاه دیگر نه، نگاه یک پیکره دیدن مجموعه‌ی نظام است‌: چو عضوی به درد آورد روزگار‌ دگر عضوها را نماند قرار‌ [نظام] یک پیکر است: یکی قلب است، یکی مغز است، یکی شبکه‌ی عصبی است؛ اینها باید با همدیگر کار کنند. اگر مکمّل هم ‌نباشند، مغزی که قلب کمکش نکند، قلبی که مغز کمکش نکند، شبکه‌ی اعصابی که مغز کمکش نکند به کار نمی‌آید؛ باید ‌همدیگر را [تکمیل کنند]؛ اصلاً مکمل هم هستند. این یک نگاه است. این نگاه، نگاهِ درستی است؛ این نگاه، آن نگاهِ واقعی است. ‌بنابراین توصیه‌ی مهمّ من این است که نگاه مجلس... بایستی نگاهِ همکاری و هم‌افزایی باشد. البتّه ما به دولت و به قوّه‌ی قضائیّه ‌در موارد خودش این تذکّرات را میدهیم؛ حالا هم به شما عرض میکنیم. خب دولت بار اجرا را بر دوش دارد؛ این را که توجّه دارید! ‌بعضی از شماها، خودتان قبلاً در قوّه‌ی مجریّه بوده‌اید، چه در حدّ وزیر، چه در حدّ مدیر، در قوّه‌ی مجریّه بوده‌اید و میدانید قوّه‌ی ‌مجریّه با قوّه‌ی مقنّنه فرق میکند. آنجا کار هست، تلاش هست، فشار کار هست، توقّع هست، مطالبه هست؛ باید مراعات قوّه‌ی ‌مجریّه را کرد و بعضی از مناقشات غیر منطقی را نباید دخالت داد. گاهی اوقات میشود که مجلس وقتی با دولت همکاری میکند، ‌یک عدّه‌ای از این بداخلاق‌ها که گوشه کنار نشسته‌اند، فوراً در روزنامه و در فضای مجازی و مانند اینها میگویند: «مجلس ‌استقلال خودش را از دست داد، مجلس دولتی شد!»؛ به اینها اصلاً اعتنا نکنید. یا از روی غرض این حرفها گفته میشود یا از روی ‌بی‌اطّلاعی از مصلحت نظام این حرفها گفته میشود‌

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 3/3/1402

تحوّل در قانونگذاری؛ ضرورت انضباط و واقع‌گرایی در بودجه‌ریزی

یک بخش که احتیاج به تحوّل دارد که باید مورد توجّه برادران و خواهران عزیز نماینده‌ی مجلس شورای اسلامی قرار بگیرد، ‌تحوّل در بخش تقنین است؛ قانونگذاری. سیاستهای کلّی تقنین ابلاغ شده است؛‌ ‌این سیاستها بایستی مورد توجّه قرار بگیرد و ‌قانونگذاری به شکل کامل و سنجیده‌تر از آنچه امروز انجام میگیرد، انجام بگیرد. و یکی از چیزهایی که غالباً بین قوّه‌ی مجریّه و ‌قوّه‌ی مقنّنه در دولتهای مختلف، در همه‌ی دوره‌ها اختلاف بوده است... این شِکوه وجود دارد که گاهی در قانون بودجه‌ی سالانه ‌در مجلس، هزینه‌های قطعی تصویب میشود و درآمدهای غیر قطعی در مقابل آن قرار داده میشود؛ که این منجر میشود به کسری ‌بودجه

بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی مورخ 1/1/1402

پرهیز از تغییرات قانون

مکرّراً قوانین ما، مقرّرات ما، تغییر پیدا میکند. مخاطب این، هم دولت است، هم مجلس؛ بخصوص مجلس. یک مقرّره‌ای در دولت ‌تصویب میشود، اعلام میشود، ناگهان از مجلس صدایی بلند میشود ضدّ آن، بعد از آنکه مدّتی ترتیبات داده شده و بر اساس آن ‌تصمیم‌گیری شده، برنامه‌ریزی شده، حالا لغو میشود! اینها اشکال دارد، اینها را باید علاج کرد. مخاطب این توصیه‌ی مؤکّد، هم ‌مجلس است، هم دولت

بیانات در دیدار کارآفرینان، تولیدکنندگان و دانش بنیان‌ها مورخ 10/11/1401

نمایندگان نسبت به قوانین که تصویب میکنند مسئولیت دارند.

[یک شاخص نماینده انقلابی] مسئله‌ی مسئولیّت‌پذیری است؛ قانونی را تصویب میکنید، اگر به نظرتان این قانون، قانون خوبی ‌است و باید تصویب میشده، محکم بِایستید، بگویید بله، من این را تصویب کردم؛ بله، ما تصویب کردیم. این ‌جور نباشد که ما ‌بگوییم ما این قانون را تصویب میکنیم، میدانیم هم که شورای نگهبان رد میکند، خب بگذار مسئولیّتش بیفتد به گردن شورای ‌نگهبان. میدانیم که این قانون عملی نیست، بعضی از قوانین [این جور] است؛ ببینید من خودم نماینده‌ی مجلس بودم، بنده ‌مجلس را از داخل میشناسم؛ گاهی آدم میداند که این قانون را دولت با این امکاناتی که دارد، با این شرایطی که دارد، نمیتواند ‌عمل کند؛ میگوید خیلی خب، من تصویب میکنم، بگذار او عمل نکند، مردم او را متّهم کنند، او را مسئول به حساب بیاورند که ‌چرا عمل نشد. نه، این درست نیست؛ باید مسئولیّت‌پذیری داشته باشید‌