در این مجموعه، بیانات شهید آیت‌الله‌العظمی امام سید علی خامنه‌ای (قدس الله نفسه الزکیه) درباره ضرورت قانون‌گرایی، تمکین همگان در برابر قانون و آثار فردی و اجتماعی پایبندی به قانون گردآوری شده است. در این بیانات، قانون‌گرایی به‌عنوان یکی از پایه‌های نظم عمومی و سلامت حکمرانی مورد تأکید قرار گرفته و رعایت قانون، مقررات و حقوق دیگران از مهم‌ترین مصادیق نظم اجتماعی دانسته شده است. همچنین بر ضرورت رعایت مرّ قانون و پرهیز از تفسیرها و رفتارهای سلیقه‌ای و قانون‌گریزانه تأکید شده و قانون‌گرایی، با وجود دشواری‌های آن، در کوتاه‌مدت و بلندمدت دارای فوایدی فراتر از بی‌قانونی معرفی شده است.

این مجموعه، منبعی مستند برای مطالعه دیدگاه امام شهید درباره فرهنگ قانون‌گرایی، نسبت قانون و نظم اجتماعی و الزامات پایبندی به قانون است و می‌تواند در تدوین پژوهش‌های مرتبط با محورهای همایش مورد بهره‌برداری قرار گیرد.

قانونگذاری اصل مسئله برای مجلس است

اصل مسئله برای مجلس، قانونگذاری است. فلسفه‌ی قانون چیست؟ اصلاً چرا ما قانون لازم داریم؟ برای اینکه ثبات در زندگی ضرورت حیاتی است. اگر ثبات نباشد، جامعه غیر قابل پیش‌بینی باشد، برنامه‌ریزی نمیشود کرد. برنامه‌ریزی مبتنی بر اینکه شما بتوانید به آینده خاطرجمع باشید تا بتوانید برنامه‌ریزی میان‌مدت یا بلندمدت بکنید. چه جوری خاطرجمع میشوید؟ با قانون. قانون در همه‌ی مسائل ــ مسائل اقتصادی، مسائل سیاسی، مسائل فرهنگی و غیره ــ قاعده وضع میکند؛ قانون این است. اگر قانون نباشد، اصلاً زندگی مختل خواهد شد. معروف است در دنیا که قانون بد، بهتر از بی‌قانونی است؛ در حالی که قانون بد یک آفت بزرگی است، اما میگویند از بی‌قانونی بهتر است. پس مسئله‌ی قانونگذاری خیلی مهم است. قانونگذاری، هم به آحاد مردم امکان میدهد برای زندگی خودشان برنامه‌ریزی کنند، هم به مجموعه‌ها و بنگاه‌های گوناگون فرهنگی و اقتصادی و غیره این فرصت را میدهد، هم به مسئولان کشورها و دولتها این فرصت را میدهد؛ قانون [مهم است]. این اهمیت قانونگذاری است. خب، اگر قانون نباشد، طبعاً روزمرگی است، هرج‌ومرج است. معروف است که قانونگذاری ریل‌گذاری است؛ ما هم این را مکرر گفته‌ایم؛ آقای قالیباف هم الان در بیانشان بود؛ حرف درستی هم هست؛ منتها ریل‌گذاری یعنی مسیر را برای نیروهای اجرائی کشور آماده کردن، که از این مسیر بروند. منتها در ریل‌گذاری خصوصیتی وجود دارد و آن اینکه آن کسی که روی ریل حرکت میکند، دیگر قدرت چپ و راست رفتن ندارد ــ قطار از روی ریل حرکت میکند ــ در حالی که مسئولان اجرائیِ ما و دولتها در طول تاریخ، مواردی از قوانین تخطی میکنند. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 3/3/1402

تحول در قوه‌ی مجریه وابسته به قانونگرایی است

یکی از کارهای لازمی که در برنامه‌های جناب آقای رئیسی و بعضی از آقایان بود، این است که تحول ایجاد بشود در قوه‌ی مجریه. تحول در قوه‌ی مجریه کار مهمی است؛ این تحول یک نیاز همیشگی است، همیشه بایستی در نظر باشد که البته تحول به سمت پیشرفت، وابسته است به قانون‌گرایی، ارتقاء شفافیت، انضباط مالی، برطرف کردن زمینه‌های فساد، جلوگیری از تعارض منافع و جدیت در اِعمال تصمیم‌ها و مصوبه‌ها.

بیانات در نخستین دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت سیزدهم مورخ 6/6/1400

آتش به اختیاری مطابق قوانین کشور باید صورت بپذیرد

هر جایی از کشور، [از جمله] همین آذربایجان شما و تبریز شما -که آقای امام جمعه‌ی محترم الان گفتند و درست گفتند- دریایی از ظرفیتهای گوناگون اقتصادی و علمی و اجتماعی و هنری و بقیه‌ی جنبه‌های زندگی‌ است؛ دریایی است از ظرفیت؛ این ظرفیتها باید شناخته بشود و از آنها استفاده بشود؛ چه کسی باید بکند این کار را؟ ما مسئولین؛ به عهده‌ی ما مسئولین است. البته اینکه میگویم ما مسئولین، معنایش این نیست که تکلیف از گردن جوانها برداشته است. معنای آتش به اختیاری که ما گفتیم، این است: یعنی همه‌ی جوانها، همه‌ی گروه‌های مؤمن در زمینه‌های مختلف، هر کاری که برایشان میسر است، و مطابق با قوانین کشور و مصلحت کشور [است]، باید انجام بدهند و معطل کسی نباید بمانند.

بیانات در دیدار مردم آذربایجان شرقی مورخ 29/11/1397

رعایت قانون، اساس زندگی جمعی است

وظیفه‌ی دستگاه قضائی یک وظیفه‌ی حاکمیتی است؛ این دیگر محل تردید نیست؛ این کاری است که دستگاه حاکم بر کشور موظف است این کار را انجام بدهد؛ در همه جای دنیا هم همین است؛ یک وظیفه‌ی حاکمیتی است که عبارت است از قضاوت و فصل خصومت و مجازات متخلف از قانون؛ این کاری است که حکومت بایستی انجام بدهد. اگر چنانچه خوب انجام گرفت، نتیجه‌اش این است که مردم از دستگاه حاکم خرسند و خشنود میشوند؛ اگر چنانچه ناقص انجام گرفت، بد انجام گرفت، معیوب انجام گرفت، مردم از دستگاه حاکم ناراحت و نگران و ناخرسند میشوند؛ این‌جور نیست که بگویند خیلی خب حالا دستگاه قضائی مثلاً یک مشکلی دارد؛ نه، این وظیفه‌، یک وظیفه‌ی حاکمیتی است و مجموعه‌ی دستگاه حاکم بر کشور در این زمینه مسئول است. لذا این حساسیت کار شما را بالا میبرد. اگر چنانچه این وظیفه انجام بگیرد، فقط هم این نیست که مردم راضی میشوند، [بلکه] واقعاً در واقعِ زندگی مردم هم آثار و برکاتی را بر جای میگذارد؛ یعنی اگر واقعاً با قانون‌شکنی برخورد جدی و صحیح و منطقی و پیگیر و قاطع انجام بگیرد، خب ببینید این چقدر تأثیر میگذارد در کشور! رعایت قانون، اساس زندگی جمعی است که یکی از وظایف دستگاه قضائی مبارزه‌ی با قانون‌شکنی و متوقف کردن قانون‌شکنان است. یا فصل خصومت؛ اگر چنانچه فرض بفرمایید که دستگاه قضائی در فصل خصوماتی که وجود دارد موفق بشود، ببینید چقدر این در متن زندگی مردم اثر میگذارد! دعواها و شکایتها و نگرانی‌ها را به درون زندگی مردم نکشاندن و به متن زندگی مردم نکشاندن و متوقف کردن، این برکات زیادی دارد.

بیانات در دیدار رئیس و مسئولان قوه قضائیه مورخ 6/4/1397

اجرای قانون جای تأمل و تردید ندارد

آنچه مهم است استمداد از خداوند متعال و حفظ رابطه‌ی با خدای متعال است. آنچه در درجه‌ی بعد مهم است ارتباط صمیمانه‌ی با مردم است؛ اقتدار را همراه کنید با محبت و صمیمیت نسبت به مردم. آنچه مهم است پایبندی به قانون است؛ هیچ کارِ بی‌قانون انجام نگیرد. و بالاخره آنچه مهم است جرئت و گستاخیِ لازم در اجرای قانون است؛ آنجایی که قانون هست، ملاحظه‌ی هیچ‌کس را نکنید؛ با جرئت وارد بشوید، با دلیری وارد بشوید، وظیفه‌ای را که قانون بر عهده‌ی شما گذاشته است انجام بدهید. از قانون تخطی نباید کرد، در اجرای قانون هم هرگز تأمل و تردید نباید ورزید. آنجایی که قانون است باید اجرا کنید. مشکل عمده‌ی کشورها و ملتها همین است که در اجرای وظیفه‌‌ی دینی خود، وظیفه‌ی وجدانی خود، وظیفه‌ی عقلانی خود و وظیفه‌ی انسانی خود دچار تردید و تأمل میشوند.

بیانات در مراسم دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه علوم انتظامی مورخ 26/6/1396

آتش‌به‌اختیار، به معنای بی‌قانونی نیست

از جمله‌ی کارهای مهم، کارهای فرهنگی است؛ ما خلل و فرج فرهنگی زیاد داریم؛ جاهایی که نفوذگاه دشمن است ازلحاظ فرهنگی، بسیار است؛ این را، هم مجموعه‌های مسئول دولتی، هم مجموعه‌های گسترده‌ی عظیم مردمی موظفند که انجام بدهند. «آتش‌به‌اختیار» به معنی کار فرهنگی خودجوش و تمیز است؛ آنچه ما گفتیم معنایش این است که در تمام کشور، جوانها و صاحبان اندیشه و فکر، صاحبان همت، خودشان با ابتکار خودشان، کار را -کارهای فرهنگی را- پیش ببرند، منافذ فرهنگی را بشناسند و در مقابل آنها، کار انجام بدهند؛ آتش‌به‌اختیار، به معنای بی‌قانونی و فحاشی و طلبکار کردن مدعیانِ‌ پوچ‌اندیش و مدیون کردن جریان انقلابی کشور نیست. نیروهای انقلابی بیش از همه باید مراقب نظم کشور، مراقب آرامش کشور، مراقب عدم سوءاستفاده‌ی دشمنان از وضعیت کشور، و مراقب حفظ قوانین [باشند]؛ این مراقبتها در درجه‌ی اول متوجه به نیروهای انقلاب است که دلسوزند، علاقه‌مندند و مایلند که کشور به سمت هدفهای خود حرکت بکند.

خطبه‌های نماز عید فطر مورخ 5/4/1396

پایبندی به نظم و قانون به نفع ملت است

این انضباط مردمی، خیلی بااهمیت است، خیلی باارزش است؛ هم قبل از انتخابات، هم در حین انتخابات و روز انتخابات، هم بعد از انتخابات. این انضباط مردمی و پایبندی به نظم و قانون خیلی مهم است. این همان چیزی است که بسیاری از کشورها آن را ندارند و ملت ما بحمدالله دارد نشان میدهد که این را دارا است. و ما ملت ایران این را از تجربه‌های گذشته یاد گرفته‌ایم؛ ما هم تجربه کرده‌ایم؛ سالهای متمادی است که تجربه میکنیم. ملت ایران تجربه کرده است که این انضباط چقدر به نفع او است و بی‌انضباطی و بی‌قانونی چقدر برایش مضر است؛ این را ملت ایران تجربه کرده.

بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم مورخ 27/2/1396

دشمن به قانون شکنان امیدوار میشود

یک کلمه [هم] راجع به انتخابات عرض بکنم. انتخابات، یکی از آن زمینه‌هایی است در کشور که [هم] میتواند مایه‌ی اعتلاء و آبرو بشود، هم میتواند مایه‌ی ضعف و سستی و ایجاد مشکلات بشود؛ انتخابات این‌جوری است. اگر مردم شرکت کنند، با نظم شرکت کنند، با اخلاق حرکت بکنند، حدود اسلامی را رعایت بکنند، قانون را همه رعایت بکنند، این مایه‌ی آبرو و عزت نظام جمهوری اسلامی است؛ و اگر قانون‌شکنی کنند، اگر بد‌اخلاقی کنند، اگر با حرفهای خود، دشمن را به خودشان امیدوار کنند، انتخابات به ضرر ما تمام خواهد شد. ما برای انتخابات تازه‌کار نیستیم. ما ۳۷ سال، ۳۸ سال است که با انتخابات سروکار داریم -قبلها، هر سالی تقریباً یک انتخابات بود؛ حالا هم چند سالی است که هر دو سال یک بار، یک انتخابات بزرگ در این کشور به راه می‌افتد- ما مجربیم در کار انتخابات، میدانیم انتخابات چیست، میدانیم آن کسانی که در انتخابات، طرف قضیه هستند و دخالت دارند، در چه محیط‌های فکری ممکن است قرار بگیرند، چه دشمنی‌هایی با اینها میشود، چه وسوسه‌هایی به اینها رو می‌آورد؛ اینها چیزهایی است که برای ما تجربه‌شده است؛ اینها روشن است.

بیانات در دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (علیه‌السلام) مورخ 20/2/1396

نسبت به قانون رودربایستی نداشته باشید

یک سفارش دیگر هم مربوط به مسئولان دولتی است که انتخابات را برعهده دارند؛ چه در وزارت کشور، چه در شورای نگهبان، چه در تبلیغات -که در صدا و سیما است و جاهای دیگر- چه در بخشهای مختلفی که حالا ان‌شاءالله در روز رأی‌گیری رأی خواهند گرفت، امانت مردم را حفظ کنند؛ این آراء مردم، این حضور مردم، امانت مردم است. این امانت را در نهایتِ احتیاط حفظ کنند و نگه دارند؛ مبادا خدای‌نکرده کسانی بتوانند به این امانت دست‌درازی کنند. قانون را به‌طور دقیق رعایت کنند؛ در قبال هیچ‌کس نسبت به قانون رودربایستی و مانند این حرفها نداشته باشند. قانون، قانون است؛ برای همه است؛ هیچ استثنائی در مورد قانون وجود ندارد. قانون را رعایت کنند تا ان‌شاءالله یک کار درست، صحیح و مطلوب و مرضیِ حقِ متعال انجام بگیرد. و مکرر من عرض کرده‌ام باز هم تکرار میکنم که رأی مردم حق‌الناس است؛ اگر کسی [به آن] تعرض کند، تعرض به حق‌الناس کرده است که از عهده‌ی حق‌الناس برآمدن، کار بسیار مشکلی است.

بیانات در دیدار کارگران مورخ 10/2/1396

امر انتخابات مر قانون باید عمل بشود؛

امر انتخابات مر قانون باید عمل بشود؛ مر قانون باید عمل بشود. نتیجه‌ی انتخابات ملت هرچه شد، این معتبر است، این قانون است. بنده در انتخاباتها دخالت نمیکنم؛ هیچ‌وقت به مردم نگفته‌ام و نمیگویم این کس را انتخاب کنید، آن کس را انتخاب نکنید. فقط یک جا بنده دخالت میکنم و آن جایی است که کسانی بخواهند در مقابل رأی مردم و انتخاب مردم بِایستند و با مزاحمت در مقابل رأی مردم، رأی مردم را بشکنند. هرکس بخواهد با نتیجه‌ی آراء ملت دربیفتد، بنده در مقابلش می¬‌ایستم. در سالهای گذشته و انتخاباتهای گذشته هم همین‌جور بوده؛ در سال ۷۶ در سال ۸۴ در سال ۸۸ در سال ۹۲؛ بعضی مقابل چشم مردم بوده و مردم مطلع شده‌اند؛ بعضی را هم مردم مطلع نشده‌اند اما این حقیر در جریان قرار گرفته‌ام. در همه‌ی این سالهایی که شمردم، کسانی بودند که میخواستند در مقابل انتخابات بِایستند؛ که در سال ۸۸ آشکار شد و آمدند در میدان اردوکشی کردند، و در آن سالهای دیگر جور دیگری [بود]. در همه‌ی این سالها بنده ایستادم و گفتم نتیجه‌ی انتخابات مردم هرچه هست باید تحقق پیدا کند؛ این آنجایی است که من در امر انتخابات دخالت میکنم و در مقابل مخالفین و معارضین انتخابات می¬‌ایستم؛ اما در بقیه‌ی امور دیگر نه، باید مر قانون عمل بشود؛ مردم تشخیص بدهند و حرکت کنند.

بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی مورخ 1/1/1396

قانونگرایی از مصادیق حفظ نظام است

حفظ نظام، یعنی حفظ همه‌ی ارزشهایی که نظام اسلامی خودش را متعهد به آنها میداند؛ مثل عدالت، مثل پیشرفت، مثل معنویت، مثل علم، مثل اخلاق، مثل مردم‌سالاری، مثل قانون‌گرایی، مثل آرمان‌گرایی؛ آرمان‌گرایی جزو مؤلفه‌های اصلی نظام اسلامی است و نظام اسلامی بدون آرمان‌گرایی یک چیز سطحی و صوری است.

بیانات در دیدار جمعى از دانشجویان مورخ 12/4/1395

مردم با رفتار طبق قوانین اعتماد خودشان به نظام اسلامی اثبات میکنند

مردم در این انتخابات، اعتماد خودشان به نظام اسلامی و تبعیت از نظام اسلامی را اثبات کردند و نشان دادند که تابع جمهوری اسلامی هستند، قوانین جمهوری اسلامی را قبول دارند، بر طبق این قوانین رفتار میکنند و عمل میکنند؛ این خیلی با ارزش است؛ این درست نقطه‌ی مقابل آن چیزی است که دشمنان ما دارند دنبال میکنند؛ میخواهند یک دوقطبی‌ای درست کنند بین حکومت و نظام از یک طرف و مردم از یک طرف؛ مردم به جای اینکه به زبان بیاورند و حرف بزنند، آمدند در میدان نشان دادند که نخیر، این‌جوری نیست. البته قبلش هم آن راه‌پیمایی کذایی بیست‌ودوم بهمن بود با آن عظمت، با آن شور و شعور؛ مردم واقعاً این‌جوری هستند. بنابراین خوشبختانه تلاش دشمن برای بی‌اعتبار کردن انتخابات به نتیجه نرسید و انتخابات با اعتبار تمام انجام گرفت.

بیانات در دیدار رئیس و اعضاى مجلس خبرگان رهبرى مورخ 20/12/1394

همه به قانون تمکین کنند

همه به قانون تمکین کنند. من خیلی خوشم آمد که دیدم آقایان محترم، هم جناب آقای جنتی (حفظه‌الله)، هم جناب آقای رحمانی فضلی، روی مسئله‌ی قانون‌گرایی تکیه کردند؛ این توصیه‌ی همیشه‌ی ما است. بنده همیشه به دست‌اندرکاران ذی‌ربط در قضیه‌ی انتخابات تأکیدم این است که میگویم پا را جای قرصی بگذارید؛ جای قرص، نقطه‌ی قانونی است؛ قانون. مر قانون را رعایت کنید. به نهادهای قانونی اهانت نشود؛ این را توجه کنید. یک نهاد قانونی را که یک وظایفی دارد، نباید مورد افترا قرار بدهیم یا مورد اهانت قرار بدهیم. نهاد قانونی، نهاد قانونی است؛ نه‌اینکه اشتباه نمیکند؛ هر نهاد قانونی‌ای مثل همه‌ی آدمها، مثل این حقیرِ پر از تقصیر و اشتباه ممکن است اشتباه کنیم اما این موجب نمیشود که ما یک نهاد قانونی را مورد اهانت قرار بدهیم، در انظار عمومی، در تبلیغاتمان، در حرفهای خودمان تخفیف کنیم؛ نه، این باب اگر باز شد، هرج‌ومرج خواهد شد. خب، سلیقه‌ی جنابعالی این است، به فلان نهاد قانونی بی‌احترامی میکنی، یکی دیگر سلیقه‌ی دیگری دارد، به آن نهاد قانونی‌ای که تو به آن وابسته هستی بی‌احترامی میکند؛ این خوب است؟ این باب را باز نکنند.

بیانات در دیدار دست‌اندرکاران برگزاری انتخابات مورخ 30/10/1394

قانون‌گرایی بایستی بیش از همه‌جا در نیروی انتظامی جریان داشته باشد

مسئله‌ی دیگری هم که خیلی به‌نظر من مهم است قانون‌گرایی است. این قانون‌گرایی دو عرصه دارد؛ یک عرصه در مواجهه‌ی با مردم؛ یعنی شما ببینید که کجا تخلف از قانون میشود، آنجا در مقابلش بِایستید، یک عرصه‌ی دیگر در درون سازمان؛ به‌معنای اینکه عضو نیروی انتظامی در داخل سازمانِ نیرو به‌معنای واقعی کلمه قانون‌گرا باشد و رعایت قوانین را بکند؛ آنجا قانون‌گرایی بایستی بیش از همه‌جا در جریان باشد؛ و طبعاً سلامت نیرو؛ سلامت. من به فرماندهان محترم قبلی هم در طول این چند سال همواره سفارش میکردم، حالا هم به فرمانده‌ی محترم و مسئولان نیروی انتظامی تأکیداً سفارش میکنم که مسئله‌ی سلامت نیرو را دستِ‌کم نگیرید؛ سلامت نیرو. شما با نیروهای نظامی دیگر فرق دارید؛ شما بین مردمید و مردم با شما مماسند؛ خدای نکرده هرگونه تخلفی، اشکالی، ایرادی، کج‌رفتاری‌ای، بدعملی‌ای فوراً بین مردم منعکس میشود؛ بیش از سایر دستگاه‌ها. شاید کمتر دستگاهی در سطح کشور داریم که به‌قدر شما با مردم مخلوط باشد و همراه باشد؛ لذا اگر خدای نکرده اشکالاتی وجود داشته باشد، خطایی باشد، خیانتی باشد، مشکلی باشد، بلافاصله در بین جامعه منعکس میشود؛ وقتی منعکس شد، آن‌وقت فقط آبروی نیروی انتظامی نیست که میرود - همان‌طور که عرض کردیم، نیروی انتظامی نماینده‌ی حاکمیت اسلامی است، نماینده‌ی نظام جمهوری اسلامی است در مردم - آبروی همه خواهد رفت. این است که خیلی به مسئله‌ی سلامت نیرو اهمیت بدهید. داخل کلانتری‌ها، در خیابان، در جاده، در همه‌جای دیگر واقعاً توجه بشود به این معنا که سلامت نیروی انتظامی و عناصر نیرو حفظ بشود. حقیقتاً نیروی انتظامی میتواند به جمهوری اسلامی آبرو بدهد. یعنی اگر فرض کنیم پنج یا ده دستگاه دیگر هم به وظایفشان عمل نکنند اما نیروی انتظامی یک نیروی انتظامىِ صحیح‌العمل، درستکار، قوی، قاطع و دارای شرایط لازم باشد، نظام جمهوری اسلامی را در چشم مردم آبرومند خواهد کرد؛ میتوانید مایه‌ی آبرو باشید. نقطه‌ی مقابلش هم خدای نکرده ممکن است اتفاق بیفتد؛ لذا اینها را بایستی توجه کرد که عمده، صیانت سازمانی است؛ در درون سازمان، این صیانتِ لازم انجام بگیرد که این طبعاً به بیرون منعکس خواهد شد.

بیانات در دیدار فرماندهان نیروی انتظامی جمهوری اسلامی مورخ 6/2/1394

قانون‌گرایی و سلامت نیروی انتظامی

فرهنگ از اقتصاد هم مهم‌تر است. چرا؟ چون فرهنگ، به معنای هوایی است که ما تنفس میکنیم؛ شما ناچار هوا را تنفس میکنید، چه بخواهید، چه نخواهید؛ اگر این هوا تمیز باشد، آثاری دارد در بدن شما؛ اگر این هوا کثیف باشد، آثار دیگری دارد. فرهنگ یک کشور مثل هوا است؛ اگر درست باشد، آثاری دارد. الان درباره‌ی تولید داخلی حرف میزدیم؛ اگر بخواهیم مصرف تولیدات داخلی به معنای واقعی کلمه تحقق پیدا کند، باید فرهنگ [مصرف] تولید داخلی در ذهن مردم جا بیفتد؛ اگر بخواهیم مردم اسراف نکنند، بایستی این باور مردم بشود؛ این یعنی فرهنگ. فرهنگ یعنی باورهای مردم، ایمان مردم، عادات مردم، آن چیزهایی که مردم در زندگی روزمره با آن سر و کار دائمی دارند و الهام‌بخش مردم در حرکات و اعمال آنها است؛ فرهنگ این است؛ این پس خیلی اهمیت دارد. مثلاً در حوزه‌ی اجتماعی، قانون‌گرایی ــ که مردم به قانون احترام بگذارند ــ یک فرهنگ است؛ تعاون اجتماعی یک فرهنگ است؛ تشکیل خانواده و ازدواج یک فرهنگ است؛ تعداد فرزندان یک فرهنگ است؛ اگر در این چیزها بینش مردم و جهت‌گیری مردم جهت‌گیری درستی باشد، زندگی در جامعه جوری خواهد شد؛ اگر خدای‌ناکرده جهت‌گیری غلط باشد، زندگی جوری دیگری خواهد شد؛ خدای‌ناکرده به همان بلایی مبتلا خواهیم شد که امروز کشورهایی که خانواده را و بنیان خانواده را ویران کردند و شهوات را به راه انداختند ــ وَاتبِعوا الشهَواتِ فَسَوفَ یَلقَونَ غَیا ــ به آن سرنوشت دچار شدند .

بیانات در دیدار فرماندهان نیروی انتظامی جمهوری اسلامی مورخ 6/2/1394

قانون ریل است از این ریل اگرخارج شدیم، حتماً آسیب و صدمه میبینیم

شاخص بعدی [دولت اسلامی]، مسئله‌ی قانون‌گرایی است. خب قانون‌گرایی خیلی مهم است. قانون ریل است؛ از این ریل اگر چنانچه خارج شدیم، حتماً آسیب و صدمه است. گاهی قانون ناقص است، گاهی قانون معیوب است؛ اما همان قانون معیوب هم اگر چنانچه عمل نشود - [ قانونی‌] كه منتهی به بلبشو و هر كه هر كه خواهد شد - ضرر آن عمل نشدن، بیشتر از ضرر عمل كردن به قانون [ است‌]. این را باید نهادینه كرد؛ در مجموعه‌ی دستگاهها این باید نهادینه بشود. و جزو رعایت قانون، رعایت اسناد بالادستی است كه امروز خوشبختانه در كشور وجود دارد؛ مثل سیاستهای كلی، سند چشم‌انداز، مصوبات شوراهای عالی از قبیل شورای عالی انقلاب فرهنگی، از قبیل شورای عالی مجازی؛ كه من دیروز پریروز بود با آقای دكتر روحانی راجع به آن مختصراً صحبت كردم، بیشتر از این هم صحبت خواهیم كرد، شورای عالی مجازی - كه ما در همین اتاق شاید چهار جلسه‌ی سه چهار ساعته با حضور رؤسای سه قوه، و مجموعه‌ای از قوا نشستیم و این شورا تشكیل شده و بسیار مسئله‌ی مهمی است - مصوباتی دارد، این مصوبات را بایستی معتبر بدانند و بر طبق این مصوبات باید عمل بشود. این قانون‌گرایی و قانون‌مداری اگر چنانچه جا افتاد، مسلماً خیلی از آسیبها از بین خواهد رفت.

بیانات در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیأت دولت مورخ 6/6/1392

رعایت قانون دل مردم را شاد میکند

وقتی قانون رعایت شد، دهن مردم شیرین میشود، دل مردم شاد میشود. این باید برای همیشه برای ما درس باشد.

بیانات در دیدار مسئولان و کارکنان قوه‌ی قضائیه مورخ 5/4/1392

با قانون پذیری مردم احساس موفقیت میکنند.

یك نكته‌ی دیگری كه در این انتخابات به نظر بنده برجسته بود و جا دارد كه انسان خدا را شكر كند، این بود كه بعد از انتخابات، نامزدهای مختلف با نجابت و قانون‌پذیری در این قضیه عمل كردند و واكنش نشان دادند؛ این خیلی چیز مهمی است. رفتند با رئیس جمهور منتخب، برادرانه و دوستانه دیدار كردند و به او تبریك گفتند، اظهار خرسندی كردند. بنده لازم است از این حضرات تشكر كنم. این است كه كام مردم را شیرین میكند، این است كه موجب میشود مردم احساس كنند موفقیت به دست آورده‌اند. حالا اگر بدقلقی نشان میدادند، در این قضایا رفتار نانجیبانه میكردند، یك چیزی را بهانه میكردند، دعوائی راه می‌انداختند - كه دعوا را به هر بهانه‌ای میشود راه انداخت - كام مردم تلخ میشد. اینكه ما بارها و به تكرار از حوادث سال ۸۸ شكایت كردیم، گله كردیم، انتقاد كردیم، به خاطر این است. در یك انتخابات باعظمت و باشكوه، مردم احساس پیروزی میكنند؛ بعد یك نفر، دو نفر، چهار نفر آدم بیایند كام مردم را تلخ كنند؛ در حالی كه راه برای قانونگرائی وجود دارد. این، آن سال اتفاق افتاد؛ كام مردم تلخ شد، شیرینی انتخابات از مردم دریغ داشته شد؛ در انتخابات امسال نه، بحمدالله كام مردم شیرین شد، مردم شادی كردند. رفتار باید قانونمدارانه باشد. اینكه ما این همه تأكید كردیم بر این كه قانون را رعایت كنید، این نتیجه‌اش است. وقتی قانون رعایت شد، دهن مردم شیرین میشود، دل مردم شاد میشود. این باید برای همیشه برای ما درس باشد. مردم هم در اینجور قضایا تفرس میكنند، نگاه میكنند، چهره‌های سیاسی را شناسائی میكنند. آن چهره‌ی سیاسی‌ای كه با نجابت، با قانونمداری در قضایا برخورد میكند، مردم از او خوششان می‌آید. آن كسانی كه به قانون بی‌اعتنائی میكنند، واگرائی از قانون میكنند - به هر بهانه‌ای - آنها را هم مردم شناسائی میكنند؛ از آنها بدشان می‌آید. این هم یك نكته‌ی اساسی است.

بیانات در دیدار مسئولان و کارکنان قوه‌ی قضائیه مورخ 5/4/1392

گفتمان مردم در این انتخابات، گفتمان قانون‌گرایی است

بحمدالله روال انتخابات تا امروز روال خوبی بوده است. یكی از نكات برجسته و مثبتی كه انسان مشاهده میكند - با خبرهایی كه داریم، با اطلاعات آشكاری كه وجود دارد - این است كه گفتمان مردم در این انتخابات، گفتمان قانون‌گرایی است؛ با هر كسی صحبت میكنند، مصاحبه میكنند، مردم از تبعیت از قانون میگویند؛ این خیلی حادثه‌ی باارزش و برجسته‌ای است؛ قانون‌گرایی. از بی‌قانونی مردم لطمه دیدند؛ در سال ۸۸ عدم تبعیت از قانون، لگد زدن به قانون، به كشور لگد زد؛ این را مردم دیدند. یكی از پدیده‌های برجسته‌ی امروز این است كه مردم نگاهشان، گرایششان قانون‌گرایی است. خوشبختانه تا امروز، هم مسئولین، هم نامزدهای مختلف و محترم رعایت كردند جهات قانونی را، مراعات كردند؛ ان‌شاءالله بعد از این هم همین خواهد بود. یك نكته‌ی مهم این است.

بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم مورخ 22/3/1392

تنها چیزی كه حاكم است، قانون است

برای وارد شدن در عرصه‌ی انتخابات، تنها چیزی كه حاكم است، قانون است؛ بر طبق قانون یك عده‌ای میتوانند بیایند، یك عده‌ای نمیتوانند بیایند؛ قانون معین كرده شرائط چیست، صلاحیتها چیست؛ كسانی كه تشخیص صلاحیت میدهند، چه كسانی‌اند؛ اینها همه‌اش بر طبق قانون دارد انجام میگیرد. آن دشمن بیرونی می‌نشیند، بر همه‌ی این واقعیتها چشم میبندد، حرفی میزند، و - همان طور كه بار دیگری هم گفتم - متأسفانه حنجره‌های بی‌تقوا و زبانهای بی‌تقوا هم همانها را تكرار میكنند.

بیانات در مراسم بیست‌ و چهارمین سالگرد رحلت امام خمینی (رحمه‌الله) مورخ 14/3/1392

قانون تنها محدودیتی  رئیس جمهور در كشور است

رئیس جمهور در كشور ما و طبق قانون اساسی ما، امكانات فوق‌العاده زیادی در اختیار دارد. رئیس جمهور امكاناتش در قانون اساسی، امكانات وسیعی است؛ رئیس جمهور بودجه‌ی كشور را در اختیار دارد، همه‌ی اركان اجرائی كشور را در اختیار دارد، ترتیب اجرای قوانین را در اختیار دارد، توانائی استفاده از همه‌ی افراد صاحبنظر را در سراسر كشور در اختیار دارد؛ رئیس جمهور در همه‌ی مسائل گوناگون دستش باز است. تنها محدودیتی كه برای رئیس جمهور در كشور ما وجود دارد، محدودیت قانون است؛ قانون فقط به او محدودیت میدهد، كه این هم محدودیت نیست؛ قانون، هدایت‌كننده است؛ محدودكننده نیست. قانون، راه را نشان میدهد كه چگونه حركت كنیم.

بیانات در مراسم بیست‌ و چهارمین سالگرد رحلت امام خمینی (رحمه‌الله) مورخ 14/3/1392

قانون باید از طرف مجریان رعایت شود

قوه‌ی مجریه وسط میدان ایستاده است - چه این دولت، چه هر دولت دیگری - و كارها به عهده‌ی اوست، بارها بر دوش اوست، ملامتها به طرف او سرازیر میشود، سؤالها و مؤاخذه‌ها از او میشود؛ لذا باید ملاحظه‌ی او را كرد. به قوه‌ی مجریه هم ما همیشه سفارش میكنیم؛ این حق عظیمی كه در قانون برای مجلس قانونگذاری و برای كل قانون ملاحظه شده، باید از طرف مجریان رعایت شود. قانون اساس كار است، قانون ریل حركت این قطار است؛ شما باید زحمت بكشید این ریل‌گذاری را بكنید، آنها هم باید بر روی این ریل حركت كنند. شما كمك كنید كه این ریل جوری باشد كه این قطار سر پیچ بتواند بپیچد. قطار شمال را آقایان دیده‌اند؛ یك جاهائی پیچهای سختی دارد، اما بالاخره جوری است كه قطار میتواند حركت كند. از این پائین تا آن بالای كوه قطار حركت میكند، میرود بالا و می‌آید پائین، مشكلی هم برایش پیش نمی‌آید؛ چون ریلها درست چیده شده است. اگر چنانچه این انحناهائی كه لازم بود به وجود بیاید، به این شكل به وجود نیامده بود، اگر مثلاً جوری تنظیم شده بود كه قطار نمیتوانست حركت كند، مكرر شما شاهد سقوط قطار از آن بالا میبودید. این را باید در ریل‌گذاری ملاحظه كرد. شما ریل‌گذارید، او روی این ریل حركت میكند و باید قدر شما را بداند؛ اما شما هم بدانید كه بالاخره بنا است روی این ریل حركت شود. بنابراین دو طرفِ قضیه مهم است.

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 8/3/1392

تمكین از قانون بیانگر اهمیت و ارجحیت قانون است

خوشبختانه قوانینی هم كه وجود دارد، قوانین خوبی است؛ قوانین معقولی است. همین طور كه مكرر عرض كردیم، بن‌بستی وجود ندارد. لذا مشاهده میكنید كه در همین انتخابات، تا این مرحله‌ای كه تا الان پیش آمدیم، روال قانونی جریان پیدا كرده. وقتی كه از نامزدهای محترم سؤال كردند كه اگر چنانچه شورای نگهبان نظری بدهد، شما تمكین میكنید، همه‌ی آنها گفتند: بله، ما تمكین میكنیم. تمكین هم كردند. ما باید واقعاً تشكر كنیم از همه‌ی این نامزدها؛ آنهائی كه به نحوی صلاحیتشان احراز نشد. اینها گفتند از نظر شورای نگهبان تمكین میكنیم، و به قول خودشان عمل كردند و تمكین كردند؛ این نشان‌دهنده‌ی اهمیت و ارجحیت قانون است، نشان‌دهنده‌ی كاربری قانون است؛ چون قانون بر مملكت حاكم است. ممكن است بنده یا جنابعالی از قانون ناراضی هم باشیم - گاهی اینجوری است - اما وقتی انسان در مقابل قانون تمكین كرد، حل اختلاف میشود، فصل‌الخطاب میشود؛ این نعمت بزرگی است، این بركت بزرگی است.

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 8/3/1392

قانون وسیله‌ای است برای آسایش كشور

قانون، معیار بسیار خوبی است؛ وسیله‌ای است برای آسایش كشور، آرامش كشور، حفظ وحدت ملی.

بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم مورخ 25/2/1392

قانون ناقص بهتر از بی قانونی

یك قانون، صددرصد درست هم نباشد، اما از بی‌قانونی بهتر است.

بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم مورخ 25/2/1392

همه هم باید تابع قانون باشند

همه هم باید تابع قانون باشند. آنجائی اشكال پیش می‌آید كه تخلف از قانون انجام میگیرد. سال ۸۸ اشكالاتی كه وارد شد، خسارتی كه به كشور وارد كردند و نگذاشتند كشور و ملت طعم آراء چهل میلیونی را درست بچشد، به خاطر تخلف از قانون بود. یك عده‌ای یا برای خاطر اغراض نفسانی، یا هدفهای خلاف سیاسی، یا هرچه - حالا در آن زمینه نمیخواهیم قضاوتی بكنیم - از قانون تخلف كردند، خطا كردند، از راه غیر قانونی وارد شدند؛ هم به خودشان صدمه زدند، هم به ملت صدمه زدند، هم به كشور صدمه زدند. راه درست، راه قانون است. همه تابع قانون باشند، همه تسلیم قانون باشند. گاهی ممكن است یك قانون، صددرصد درست هم نباشد، اما از بی‌قانونی بهتر است. گاهی ممكن است در یك بخشی، یك خطائی هم از مجری قانون سر بزند كه من و شما بفهمیم او در اجرای قانون این خطا را كرده است؛ اما اگر نتوانیم آن را از طریق قانونی اصلاح كنیم، تحمل آن بهتر است از این‌كه باز بی‌قانونی كنیم؛ از راه بی‌قانونی بخواهیم آنچه را كه به نظر ما خطا است، درست كنیم. قانون، معیار بسیار خوبی است؛ وسیله‌ای است برای آسایش كشور، آرامش كشور، حفظ وحدت ملی، ادامه‌ی راه عمومی.

بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم مورخ 25/2/1392

 التزام به قانون راه اساسی  حل مشکلات است

راه اساسی برای اینكه مشكلات انتخاباتی پیش نیاید، التزام به قانون است؛ این را من عرض بكنم. آحاد مردم در هر جای كشور كه هستند؛ در شهر، در روستا، در مركز، در كلانشهرها و در همه جا، باید به دنبال این باشند كه هر كسی حرفی میزند، بر اساس قانون باشد؛ هر كسی توقعی دارد، بر اساس قانون باشد. آنهائی كه آن سال آن خسارت را به كشور و به ملت وارد كردند و برای كشور هزینه درست كردند، اگر تسلیم قانون بودند، اینجوری نمیشد. قانون معین كرده است كه اگر كسی اعتراضی دارد، بیاید. آن سال گفته شد؛ حتی ما از شورای محترم نگهبان خواهش كردیم، آن زمان را تمدید هم كردند كه آراء بازشماری شود؛ گفتیم هر تعداد معقولی و هر صندوقی كه بخواهند بازشماری شود، بازشماری شود؛ خب، زیر بار نرفتند! كارشان منطقی نبود، معقول نبود؛ برای كشور هزینه درست كردند. خب، كشور بر این مسائل فائق می‌آید. نظام جمهوری اسلامی قوی است. این خرابكاری‌ها و انگشت توی چشم كردنها و این مزاحمتها و آزارها، جمهوری اسلامی را كه از پا نمی‌اندازد. جمهوری اسلامی در طول این سالها با انواع سیاستها و سیاستمدارانِ مختلف روبه‌رو بوده است؛ اما با وجود همه‌ی معارضه‌ها، همه‌ی زاویه‌ها - كه احیاناً وجود داشته است - جمهوری اسلامی پیش رفته؛ بعد از این هم همین جور خواهد بود. جمهوری اسلامی كه با این حرفها از پا در نمی‌آید، منتها برای كشور هزینه درست میشود. راه هزینه درست نشدن، التزام به قانون است. این توصیه‌ی من به شما مسئولان محترم انتخابات هم هست: قانون را معیار قرار دهید. در آیه‌ی كریمه‌ی قرآن كه تلاوت كردند، به ادای امانت اشاره شد - «ان الله یأمركم ان تؤدوا الامانات الی اهلها» - ادای امانت به همین است كه طبق مر قانون عمل شود؛ هم در مرحله‌ی تشخیص صلاحیتها - چه در مورد ریاست جمهوری، چه در مورد شوراها، و در موارد دیگری كه در پیش است - هم در مرحله‌ی قرائت آراء، هم در مرحله‌ی حفظ آراء و صندوقها. باید مر قانون رعایت شود و نهایت امانتداری انجام بگیرد؛ كه بحمدالله تا حالا هم همین جور بوده است.

بیانات در دیدار دست اندرکاران برگزاری انتخابات مورخ 16/2/1392

باید مر قانون رعایت شود و نهایت امانتداری انجام بگیرد

در مرحله‌ی قرائت آراء، حفظ آراء و صندوقها. باید مر قانون رعایت شود و نهایت امانتداری انجام بگیرد؛ كه بحمدالله تا حالا هم همین جور بوده است.

بیانات در دیدار دست اندرکاران برگزاری انتخابات مورخ 16/2/1392

هر توقعی باید بر اساس قانون باشد

آحاد مردم در هر جای كشور كه هستند؛ در شهر، در روستا، در مركز، در كلانشهرها و در همه جا، باید به دنبال این باشند كه هر كسی حرفی میزند، بر اساس قانون باشد؛ هر كسی توقعی دارد، بر اساس قانون باشد.

بیانات در دیدار دست اندرکاران برگزاری انتخابات مورخ 16/2/1392

تجسم انقلاب در قانون جمهوری اسلامی

تجسم انقلاب در قانون جمهوری اسلامی است.

بیانات در حرم رضوی در آغاز سال ۹۱ مورخ 1/1/1391

جوانان انقلابی قانون را مراعات كنند

من از جوانان انقلابی و مؤمن و غیور حمایت میكنم؛ منتها همه را توصیه میكنم به این كه در رفتار خود، با اخلاق اسلامی رفتار كنند؛ قانون را مراعات كنند.

بیانات در حرم رضوی در آغاز سال ۹۱ مورخ 1/1/1391

قانون، راه معین كرده است

مردم ما و كشور ما از انتخابات سال ۸۸ بهترین خاطره‌ها و بدترین خاطره‌ها را دارند. بهترین خاطره‌ها حاصل حضور عظیم چهل میلیونی مردم پای صندوقهای رأی بود، كه دنیا را خیره كرد؛ بدترین خاطره‌ها مربوط به جرزنی‌های سیاسی یك عده آدم نادان، ناباب و بعضاً معاند در قضیه‌ی انتخابات بود. خب، در هر قضیه‌ای، در هر حادثه‌ای ممكن است یك عده‌ای قبول نداشته باشند، معترض باشند. چگونه باید اعتراض را نشان داد؟ قانون، راه معین كرده است. چرا قانون‌شكنی كنند؟ چرا برای مردم هزینه درست كنند؟ چرا كشور را دشمن‌شاد كنند؟ چرا برنامه‌هائی را كه عفونت تصمیم‌گیری‌ها و ترفندهای دشمن از آن بلند و آشكار است، اجرا كنند؟ قانون، راه معین كرده است. آنجا ما گفتیم، به همه هم گفتیم، همه‌ی اطراف قضیه هم ملزم بودند كه بر طبق آنچه كه گفته شده است - كه مر قانون است - عمل كنند. چرا نكردند؟!

بیانات در دیدار مردم قم به مناسبت سالروز ۱۹ دی مورخ 19/10/1390

وفاداری به قانون، احترام به رأی مردم است

در انتخابات، دو تا مسئله از همه مهمتر است: مسئله‌ی اول، حضور مردم، شرکت مردم - که بایستی وسیع و گسترده باشد - مسئله‌ی دوم، قانون‌گرائی در انتخابات، وفاداری به قانون، احترام به رأی مردم. اینجور نباشد که اگر چنانچه انتخابات بر طبق نظر و میل ما انجام گرفت، این را ما قبول داشته باشیم؛ اگر برخلاف نظر ما بود، «و ان یکن لهم الحق یأتوا الیه مذعنین». اگر حق را به ما دادند، آنی که ما میخواهیم، سر کار آمد، قانون را قبول داریم؛ اگر آنی که ما میخواهیم، سر کار نیامد، میزنیم زیر قانون؛ نه قانون را قبول داریم، نه رأی مردم را قبول داریم؛ این نمیشود. فتنه‌ی ۸۸ همین جور بود. ادعا کردند که قانون‌گرا هستند، بعد خب مردم به آنها رأی ندادند، اکثریت مردم به کس دیگری رأی دادند؛ اینها بنا کردند دعوا راه انداختن که چرا! کشور را، ملت را مدتی مضطرب کردند، دشمن را خوشحال کردند؛ البته آخرش هم در مقابل مردم دیگر تاب نیاوردند و عقب نشستند. گناه آتش‌افروزان فتنه‌ی ۸۸ همین بود که به قانون تمکین نکردند، به رأی مردم تمکین نکردند. ممکن است کسی بعد از انتخابات اعتراض داشته باشد؛ خیلی خوب، این اعتراض ایرادی ندارد؛ اما راهِ قانونی دارد که چگونه باید این اعتراض را بیان و دنبال کرد. اگر قانون را قبول داریم، باید از آن راه برویم. این هم نکته‌ی اصلی است.

بیانات در اجتماع بزرگ مردم کرمانشاه مورخ 20/7/1390

التزام دولت به اجرای قانون

وقتی قانون تهیه و منجز شد ، دولت موظف است با همه‌ی وجود، با همه‌ی قوا، بدون بهانه‌گیری، طبق آن قانون عمل کند.

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 8/3/1390

‌دولت به قانون‌ اهمیت بدهد

‌دولت به قانون‌ اهمیت بدهد. بله اینی كه آقای رئیس‌‌جمهور گفتند كه همه باید قانون‌ را رعایت كنند، بله مسلم است؛ مجلس، قوه‌‌ی قضائیه، دستگاه‌‌های گوناگون، باید قانون‌ را رعایت كنند؛ به آن‌ها هم ما توصیه‌‌ی این را می‌كنیم، به شما هم توصیه می‌كنیم. قانون‌ را دقیق رعایت كنید. خوب، حالا بعضی از منتقدین دولت گفتند كه دولت قانون‌ را رعایت نمی‌كند. آقای رئیس‌‌جمهور هم در جواب گفتند كه نه، این دولت قانون‌گراترین دولت‌هاست. این، دوتا ادعا شد؛ دو طرف قضیه. باز من اینجا كار ندارم كه كدام طرف ترجیح دارد، كدام طرف ترجیح ندارد. من می‌خواهم به شما عنوان مسئولین مجریه‌‌ی كشور سفارش اكید بكنم كه به قانون‌ اهمیت بدهید. اگر چنانچه ما اینجا قانون‌ را در مسئله‌‌ای خاص شكستیم و عمل نكردیم، صرفاً این نیست كه یك قانون‌ نقض شده باشد؛ بلكه معنایش این است كه یك راهی، یك خطی باز شد كه این خط، دنباله خواهد داشت. كارِ قانون‌‌شكنی این‌جوری است. اینجا كه قانون‌ نقض شد، نقض قانون‌ یك فرصت تازه‌‌ای پیدا كرد كه به وسیله‌‌ی دیگران انجام بگیرد. لذاست كه به مسئله‌‌ی قانون‌، خیلی اهمیت بدهید.

بیانات در دیدار اعضای هیئت دولت مورخ 16/6/1388

برای حل و فصل قضایا، معیار قانونی وجود دارد

‌در همین‌جا هم برای حل و فصل قضایا، معیار قانونی وجود دارد. اگر قانون‌ حاكم نشد، آن چیزی كه از بی‌‌قانونی بر سرِ همه خواهد آمد، بسیار تلخ‌تر است از آنچه كه اجرای قانون‌ ممكن است در كام بعضی تلخی به وجود بیاورد؛ «و من ضاق علیه العدل فالجور علیه اضیق». عدل همان رعایت قانون‌ است. اگر ما از رعایت قانون‌ احساس ضیق كردیم، نخواستیم به قانون‌ تن بدهیم، آنچه كه بر سر ما از بی‌‌قانونی خواهد آمد، بمراتب از این تلخیِ تحمل قانون‌، سخت‌تر است. این را باید همه توجه كنند. مردم ما به توفیق الهی، به هدایت الهی، به دستگیری الهی، مردم مؤمنی هستند؛ هم آگاهند، هم مؤمنند، هم حاضر در صحنه‌‌اند، پابه‌‌ركابند در هرجائی كه لازم باشد. ماها باید خودمان را اصلاح كنیم. نخبگان و خواص سیاسی بایستی مراقب كار خودشان، حرف زدن خودشان باشند؛ این خطاب به همه‌‌ی نخبگان است، خطاب به یك طرفِ خاصی، جناح خاصی نیست. همه باید مراقب باشند. همه بدانند این ملت، یك ملت یكپارچه است. احساسات این طرف را علیه آن طرف تحریك كنند، آن یكی بیاید احساسات این طرف را علیه آن طرف تحریك كند، این‌ها راه به جائی نمی‌‌برد. وقتی شما متحد بودید، وقتی شما همدل بودید، وقتی شما احساس و ابراز اعتماد به كشورتان و نظامتان كردید، آن وقت این وسوسه‌‌های خناسان بین‌‌المللی، این سیاستمداران ظالم، مداخله‌‌گر، دور از انسانیت، دیگر اثری نخواهد كرد.

بیانات در دیدار رئیس و مسئولان قوه‌ی قضائیه مورخ 7/4/1388

اگر قانون ملاك عمل باشد، عدالت تامین میشود.

در همه‌ی قضایا - قضایای فردی، قضایای اجتماعی - اگر قانون ملاك عمل باشد، عدالت تامین میشود.

بیانات در دیدار رئیس و مسئولان قوه‌ی قضائیه مورخ 7/4/1388

قانون‌مداری زندگی مردم را روان خواهد كرد

یك مسئله‌‌ی دیگر هم- كه حالا دارد صحبت ما طولانی می‌شود- مسئله‌‌ی فرهنگ قانون‌‌مداری در كشور است. ما واقعاً احتیاج داریم به اینكه قانون در تمام امور كشور، یك شاخص، یك محور، یك فصل الخطاب محسوب شود. اگر ما قانون‌مدار باشیم، واقعاً این، زندگی مردم را روان خواهد كرد؛ درست مثل چراغ‌های سبز و قرمز سر تقاطع‌ها. ببینید رعایت نكردن این مسئله چقدر مشكل ایجاد می‌كند. خوب، شما با اتومبیلتان رسیدید سر چهارراه. فرض كنید یك دقیقه، دو دقیقه چراغ سبز بود و داشتند می‌رفتند؛ تا شما رسیدید، قرمز شد. سخت است دیگر؛ باید حالا مدتی اینجا بایستید. ورود شما در این منطقه‌‌ی ممنوعه، برای خاطر آسایش خودتان و دل خودتان، موجب می‌شود كه چند ده برابر شما گاهی آدم و اتومبیل در دو طرف مسیر كارشان دچار اختلال بشود؛ آن كسی هم كه به عنوان پلیس راهنمائی آن وسط ایستاده كه باید كار را تنظیم كند، دچار مشكل بشود. خوب، قانون را رعایت كنید تا این همه مشكل به وجود نیاید. ببینید، این یك مثال واضحی است كه به طور روزمره با آن مواجه‌‌ایم و لذا غالباً هم رعایت می‌كنند. همه‌‌ی جاها قانون همین است. اگر رعایت قانون شد، كارها روان می‌شود؛ اگر بی‌‌قانونی آمد وسط میدان- كه هركسی هم برای بی‌‌قانونیِ خودش بالاخره یك توجیهی دارد؛ یكی می‌گوید آقا این قانون حق من را ضایع كرد، این قانون نمی‌دانم چنین بود، این قانون چنان بود؛ اما این توجیه‌‌ها قابل قبول نیست- كارها مختل می‌شود. اگر بی‌‌قانونی رائج شد، كارها گره خواهد خورد؛ ترافیك سنگین خواهد شد، گره‌‌های ترافیكی به وجود می‌‌آید، كار مردم از بین می‌رود، مصالح مردم پامال می‌شود. همه بایستی به قانون‌ احترام بگذارند. و من به شما عرض بكنم؛ این مورد هم مثل موارد دیگر از چیزهائی است كه فرهنگ آن بایستی از نخبگان سرریز بشود به بدنه‌‌ی جامعه. اگر شما كه جزو نخبگان هستید، قانون‌ را رعایت نكردید، انتظار نداشته باشید كه بدنه‌‌ی جامعه قانون‌ را رعایت كند. ادعای نخبگی بكنیم- نخبگی سیاسی، نخبگی علمی- اما در همان مورد كارِ خودمان به قانون‌ بی‌‌اعتنائی كنیم. در همین قضایای جاری هم بنده مصر بودم و هستم و خواهم بود بر اجرای قانون؛ یعنی یك‌قدم از قانون فراتر نخواهیم رفت؛ قانون كشورمان، قانون جمهوری اسلامی. مطمئناً نه نظام، نه این مردم به هیچ قیمتی زیر بار زور نخواهند رفت. نقطه‌‌ی مقابل قانون‌گرائی و انقیاد در مقابل قانون، دیكتاتوری است. این هم دوستان حتماً می‌دانند و بدانند- اگر نمی‌دانند- كه در زمینه‌‌ی روحیِ همه‌‌ی ما یك میل به دیكتاتوری وجود دارد؛ این را باید سركوب كنید. همین طور كه عرض كردیم، این فیلِ مستِ درون را با چكش قانون و دین و تعبد دائماً سربه‌‌راه‌راه نگه داریم. اگر خود ما علاج نكنیم، علاجش مشكل خواهد شد. اگر انقیاد به قانون نبود، روح دیكتاتوری یواش‌‌یواش بروز خواهد كرد. در جوامع، دیكتاتوری همین‌جور به وجود می‌آید.

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 3/4/1388

عمل به قانون‌ شاخص عدل است

‌در مورد قوه‌‌ی قضائیه آنچه كه مهم است، این است كه ما ببینیم قوه‌‌ی قضائیه برای چیست؛ آن را تأمین كنیم. همه‌‌ی كارها در این جهت باید باشد. قوه‌‌ی قضائیه برای عدل است، برای عدالت است. معیار و شاخص عدل هم عمل به قانون‌ است. اگر عمل فرد، جمع، منطبق به قانون‌ شد، این عدالت است؛ اگر از قانون‌ انحراف پیدا كرد، این بی‌‌عدالتی است. و قانون‌ هم در نظام اسلامی، قانون‌ اسلامی است. البته در مجموعه‌‌ی قوانین ما ممكن است قوانینی باشند كه صددرصد با احكام اسلامی منطبق نباشند، یا قوانینی كه از قبل مانده‌‌اند یا برخی قوانین دیگر، كه این‌ها بایست اصلاح بشود. معیار، این است كه برطبق قانون‌ عمل بشود. عدل، اینجا تحقق پیدا می‌كند.

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 3/4/1388

بی‌قانونی دلیلی برای عدم پیشرفت است

اگر ملتی دچار بی‌قانونی بشود، قانون‌شكنی بر ذهن و عمل مردم حاكم بشود، هیچ پیشرفت معقول و درستی نصیب آن ملت و كشور نخواهد شد.

بیانات در دیدار زائران و مجاوران بارگاه حضرت علی‌بن‌موسی الرضا مورخ 1/1/1388

قانون ناقص بهتر از بی قانونی است

اگر قانون نقص و ضعف دارد و غلط است، عوض بشود؛ اما تا مادامی که قانون، قانون است، حتماً بایستی به آن عمل بشود و به آن اهمیت داده بشود.

بیانات در دیدار رئیس‌جمهوری و اعضای هیأت دولت مورخ 2/6/1387

خط قانون را ملاک قرار دهند و بر طبق قانون کار کنند

درباره اختلاف نظرهایی که بین شوراهای نظارت و شورای مرکزی نظارت و وزارت کشور وجود دارد - همیشه این اختلاف نظرها وجود داشته - بنده توصیه‌ام به طرفین همیشه بوده و هست که ملاک را قانون قرار دهند؛ چون آن چیزی که می‌تواند خط شاخص باشد و از هرج و مرج ناشی از اختلاف‌نظر مانع شود، قانون است. خط قانون را ملاک قرار دهند و بر طبق قانون کار کنند. این‌که باشد، «انقطعت عنه السن المعاندین»؛ کسانی که حقیقتاً عناد دارند، نمی‌توانند بهانه‌جویی کنند؛ نقطه ضعفی بیابند و روی آن فشار بیاورند.

بیانات در دیدار اعضای شورای نگهبان مورخ 24/10/1382

باید به قانون‌ عمل كرد؛ چه به نفع ما باشد، چه به ضرر ما

من معتقدم باید به قانون‌ عمل كرد؛ چه به نفع ما باشد، چه به ضرر ما. خیلی از قوانینی كه در مجلس تصویب می‌شود، ممكن است مورد قبول شما نباشد؛ خیلی از مصوبات دولت ممكن است مورد قبول شما و من نباشد؛ اما به همان چیزی هم كه قبول نداریم، باید عمل كنیم، و این منطق دارد. منطق این است كه قانونِ‌ بد بهتر از بی‌‌قانونی و نقض قانون‌ است. اینكه ما قانون‌ را هرجا طبق میل ما از آب درمی‌‌آید، قبول داشته باشیم؛ هرجا نتیجه‌‌اش طبق میل ما از آب درنمی‌‌آید، قبول نداشته باشیم، منطقی نیست.

بیانات در دیدار استانداران سراسر کشور مورخ 22/10/1382

بایستی موبه‌‌مو قوانین را اجرا كند و به آن‌ها احترام بگذارد

قانون‌ یعنی چه؟ قانون‌ یعنی سرنوشت یك كشور؛ قانون‌ یعنی سرنوشت انسانها در یك جامعه. چون همه متبع هستند و مجبورند از قانون‌ تبعیت كنند. دولت هم باید از قانون‌ تبعیت كند؛ رهبر هم باید از قانون‌ تبعیت كند. بعضیها خیال می‌كنند كه این «ولایت مطلقه‌‌ی فقیه» كه در قانون اساسی آمده، معنایش این است كه رهبری مطلق‌‌العنان است و هر كار كه دلش بخواهد، می‌تواند بكند! معنای ولایت مطلقه این نیست. رهبری بایستی موبه‌‌مو قوانین را اجرا كند و به آن‌ها احترام بگذارد. منتها در مواردی اگر مسئولان و دست‌‌اندركاران امور بخواهند قانونی را كه معتبر است موبه‌‌مو عمل كنند، دچار مشكل می‌شوند. قانون بشری همین‌طور است. قانون اساسی راه چاره‌ای را باز كرده و گفته آنجایی كه مسئولان امور در اجرای فلان قانون مالیاتی یا سیاست خارجی، بازرگانی، صنعتی و دانشگاهی دچار مضیقه می‌شوند و هیچ كار نمی‌توانند بكنند- مجلس هم این‌طور نیست كه امروز شما چیزی را ببرید و فردا تصویب كنند و به شما جواب دهند- رهبری مرجع است. زمان امام هم همین‌طور بود. بنده خودم آن‌وقت رئیس‌‌جمهور بودم و جایی كه مضیقه‌‌هایی داشتیم، به امام نامه می‌نوشتیم و ایشان اجازه می‌دادند. بعد از امام، دولت قبلی و دولت فعلی گاهی راجع به مسائل گوناگون نامه می‌نویسند كه در اینجا مضیقه وجود دارد، شما اجازه بدهید كه این بخش از قانون نقض شود. رهبری بررسی و دقت می‌كند و اگر احساس كرد كه به‌ناگزیر باید این كار را بكند، آن را انجام می‌دهد. جاهایی هم كه به صورت معضل مهم كشوری است، به مجمع تشخیص مصلحت ارجاع می‌شود. این معنای ولایت مطلقه است، و الا رهبر، رئیس‌‌جمهور، وزرا و نمایندگان، همه در مقابل قانون تسلیمند و باید تسلیم باشند.

بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان قزوین مورخ 26/9/1382

مهمترین وظیفه‌ى رهبرى، تنظیم سیاستهاى کلى است

مهمترین وظیفه‌ى رهبرى در قانون اساسى، تنظیم سیاستهاى کلى است. فرایند تنظیم سیاستهاى کلى یکى از منطقى‌ترین و زیباترین فرایندهاست. حالا عده‌اى دلشان مى‌خواهد که دائم بر طبل دروغگویى و بهتان‌زنى بکوبند. ما هم حرفى نمى‌زنیم و آنها هم هرچه مى‌خواهند مى‌گویند؛ اشکالى هم ندارد؛ اما شما جوانان شاید بدانید و اگر نمى‌دانید، بدانید که فرایند تنظیم سیاستهاى کلى، فرایند بسیار قوى و مستحکمى است. این سیاستها اول در کمیسیونهاى دولت تنظیم مى‌شود و بعد به دولت مى‌آید. دولت آنها را بررسى و تصویب مى‌کند و به رهبرى پیشنهاد مى‌کند. رهبرى هم آن را به مجمع تشخیص مصلحت مى‌دهد. این سیاستها در کمیسیونهاى مجمع تشخیص مصلحت با حضور کارشناسان متعدد از بخشهاى مختلف اقتصادى، فرهنگى، دانشگاهى، علمى که از خود مجمع و بیرون آن هستند، بررسى و تکمیل مى‌شود؛ بعد مجدداً به رهبرى مى‌دهند. رهبرى هم آن سیاستها را با آن مبانى و اصول ارزشى نظام جمهورى اسلامى تطبیق مى‌دهد، تصویب مى‌کند و آن سیاستها به دولت برمى‌گردد و به مجلس ابلاغ مى‌شود. نقش رهبرى در تنظیم سیاستها این است که مراقب باشد تا زمینه‌ها قصورى یا تقصیرى پیش آید، متوجهِ رهبرى است. بعد که این سیاستها ابلاغ شد، آن وقت مجلس موظف است برطبق این سیاستها قانون بگذراند و دولت هم موظف است سیاستهاى اجرایى خودش را تنظیم و بر طبق آنها عمل کند. مجموعه‌ى این ساز و کار مفصل دستگاههاى اجرایى و قضایى و تقنینى در این چهارچوب به‌کار مى‌افتند و کار مى‌کنند که هر کدام مسؤولانى دارند و مسؤولیتهایى، که باید کار را انجام دهند. رهبرى در مسؤولیتهاى این دستگاهها دخالت نمى‌کند، مگر خیلى بندرت و در مواردى که احساس کند تخلف آشکارى صورت مى‌گیرد. مسؤولیتهاى مجلس با خودِ مجلس است. بنده به خیلى از این قوانینى که در مجلس تنظیم مى‌شود، اعتقادى ندارم و آنها را قبول ندارم، ولى وقتى قانون شد، بنده هم به‌صورت یک قانون عمل مى‌کنم و مخالفت نمى‌کنم. موارد متعددى پیش مى‌آید از اقدامهایى که در دولت انجام مى‌گیرد و مورد قبول من نیست؛ اما مسؤولانى دارد که تنظیم و تصمیم‌گیرى کرده‌اند؛ وظیفه‌ى آنهاست. اگر آن تصمیم‌گیرى شامل خودِ رهبرى هم باشد، ما طبق آن تصمیم‌گیرى عمل مى‌کنیم و نمى‌گوییم نه؛ اما جاهایى هست که رهبرى احساس مى‌کند اگر در این‌جا به مسؤولى که وظیفه‌اى داشته و به آن توجه نکرده، تذکر و توجه ندهد، زاویه‌ى بسیار خطرناکى در مسیر عمومى ملت پیش مى‌آید. لذا وارد میدان مى‌شود. در مورد این دوره‌ى مجلس شوراى اسلامى یک‌بار چنین چیزى تقریباً در دو یا دو سال و نیم قبل پیش آمد و آن در قضیه‌ى قانون مطبوعات بود که بنده احساس کردم تکلیف شرعى دارم که به مجلس تذکر دهم و تذکر دادم. مجلس هم با کمال موافقت و مرافقت در این زمینه با رهبرى همکارى کرد و خطى را که در کمیسیون پیش‌بینى شده بود دنبال نکرد که از آنها متشکر هستیم.

بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان قزوین مورخ 26/9/1382

حفظ قانون اساس قوه‌ی قضاییه

اساس قوه‌ی قضاییه برای حفظ قانون است

بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایی مورخ 7/4/1382

تضمین رعایت قانون، قدرت قوه‌ی قضاییه است.

نظام اسلامی و هر نظامی به قوه‌ی قضائیه‌‌ای نیاز دارد كه هم مقتدر و هم مورد اعتماد باشد؛ این دو ركن در كنار هم لازم است. مورد اعتماد بودن به معنای این نیست كه انسان برای وجاهت مردمی، از قدرت آن دستی كه ضامن اجرای قوانین است، بكاهد. اساس قوه‌‌ی قضائیه برای حفظ قانون‌ است. امروز بحمد الله در كشور ما همه‌‌ی مسئولان دم از تبعیت از قانون‌ می‌زنند. این امر بسیار مثبتی است؛ حفظ قانون‌، رعایت قانون‌. حفظ و رعایت قانون‌ چگونه تضمین می‌شود؟ یك راه تضمین وجود دارد و آن، قدرت قوه‌‌ی قضائیه است. كسانی كه اقتدار قوه‌‌ی قضائیه را آماج حملات خود قرار می‌دهند، بدانند كه به بی‌‌قانونی و هرج‌‌ومرج و ابطال و تضییع حقوق ضعفا كمك می‌كنند؛ چون قوه‌‌ی قضائیه بازو و پنجه‌ی قدرتمند نظام است، برای اینكه گریبان متجاوز و متخلف از قانون‌ را بگیرد و او را سر جای خود بنشاند تا مردم بتوانند در پناه قانون‌ زندگی كنند. پس، اقتدار قوه‌‌ی قضائیه یك اصل است، اما درعین‌حال این اقتدار باید به نحوی باشد كه اعتماد مردم جلب شود و این با همین اصلاحاتی است كه در قوه‌‌ی قضائیه طراحی شده است و باید با قدرت تمام دنبال شود. كارهایی كه اشاره كردند، بسیار مهم است. علاوه بر این‌ها، انبساط عدالت در سرتاسر دستگاه‌های قوه‌ی قضائیه تا رده‌‌های پایین در همه جای كشور است. هر دادگاهی در هر نقطه‌‌ای كه مرجع جمعی از مردم است- و لو جمع كوچكی- باید به نحوی عمل كند كه دلگرمی و اعتماد مردم را به خود جلب كند؛ یعنی همه مطمئن شوند كه این هسته‌‌ی قضائی كه در اینجا مستقر است، برطبق قانون‌ و عدل حكم خواهد كرد.

بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایی مورخ 7/4/1382

قانون‌گرایی در عمل

رعایت قوانین و رعایت برادری و مروت و زیاده‌‌خواهی نكردن و تجاوز به حقوق دیگران نكردن و رعایت وقت را كردن- چه وقت خود، چه وقت دیگران- رعایت مقررات در عبور و مرور و رفت و آمد و مسائل مالی و تجاری و امثال این‌ها، همه مصادیق نظم است. یك مصداق مهم نظم هم این است كه میان كاركرد ما در جامعه و افكار و عقاید و شعارهای ما هماهنگی برقرار باشد. از بی‌‌نظمی‌‌های بسیار خطرناك یكی همین است كه در جامعه‌‌ای مبانی فكری و عقیدتی و باورهایی كه جامعه به آن ایمان و اعتقاد دارد، یك چیز باشد؛ اما رفتارهایی كه براساس همین قواعد و باورها باید شكل بگیرد و هنجار عمومی اجتماعی را تشكیل دهد، با آن باورها و فكرها و مبانی منطبق نباشد. این نوعی دورنگی و دورویی و نفاق عمومی را به وجود می‌‌آورد و بسیار خطرناك است. اسم اسلام را آوردن و تكرار كردن، اما در عمل هیچ به مبانی اسلامی باور نداشتن؛ اسم حقوق بشر را به عنوان مبنا و قاعده‌‌ی فكری مطرح كردن، اما در عمل هیچ رعایت حقوق بشر را نكردن- كه امروز در سطح بین‌‌المللی متأسفانه یكی از بلاهای بزرگ جامعه‌‌ی بشری این است- اسم آزادی‌‌خواهی را آوردن، اما در عمل رعایت آزادی دیگران را نكردن؛ اسم قانون‌ و قانون‌‌طلبی را آوردن، اما در عمل پایبند به قانون‌ نبودن، از جمله خصوصیات بسیار بد و یكی از مصداقهای بارز و خطرناك بی‌‌نظمی است. البته مسئولان كه می‌خواهند مقررات و قوانین را به وجود آورند یا اجرا نمایند، باید بیشتر رعایت كنند؛ آحاد مردم هم در رعایت‌‌های عمومی خودشان باید به این موضوع توجه كنند.

بیانات در خطبه‌های نمازجمعه‌‌ مورخ 1/9/1381

راه حل مشکلات کشور؛ اجرای قانون اسلامی است

امور این کشور را جز اجرای مقررات عادلانه و فاخر اسلامی چیز دیگری حل نخواهد کرد

بیانات در دیدار اعضای ستادهای نمازجمعه مورخ 5/5/1381

هر جرمی باید طبق قانون، تعقیب شود

هر جرمی باید طبق قانون، تعقیب شود.

بیانات در مراسم تنفیذ ریاست‌جمهوری‌ سال 1380 مورخ 5/4/1381

وظیفه  انسان  شناخت حد قانون خود است

از بزرگترین وظایف انسان این است که در هر جا قرار دارد، حد قانونی خود را بشناسد و از آن تجاوز نکند.

بیانات در خطبه‌های نماز عید سعید فطر مورخ 25/9/1380

هدف قوانین در کشور عدالت است

مجموعه‌ی قوانین در نظام جمهوری اسلامی باید به یک قله منتهی شود و آن عبارت است از عدالت.

بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایی مورخ 7/4/1380

همه مسئولان باید قانون را رعایت کنند

توصیه‌ی من به همه‌ی مسؤولان، به همه‌ی مراکز قانونگذاری، به همه‌ی مراکز قانونی و به همه‌ی آحاد ملت، رعایت قانون است.

بیانات در اجتماع بزرگ مردم قم‌ مورخ 14/7/1379

عمل به قانون‏ اساسی، علاج كشور است

عمل به قانون‏ اساسی، علاج اساسی دردهای این كشور است. و عمل هم متوقف بر این است كه عناصر عمل‏كننده؛ چه آن‏هایی كه مجاری اجرای قانون‏ اساسی را معین می‏كنند مثل دستگاه‏های قانون‏گذاری چه كسانی كه آن را اجرا می‏كنند مثل قوه‏ی مجریه چه كسانی كه عدالت و تخلفها را مورد ملاحظه قرار می‏دهند مثل قوه‏ی قضائیه و همه‏ی دست‏اندركاران این كشور، در مقام عمل، اخلاص و صفا و مسئولیت و انجام وظیفه را ملاك خودشان قرار دهند. این اساس قضیه است.

بیانات در دیدار با نمایندگان دوره ششم مجلس شورای اسلامی‌ مورخ 29/3/1379

قانونگرایی در کلام آسان، در عمل دشوار

البته این حرف [مسأله‌ی «قانونگرایی»] هم - همان‌طور که عرض کردم - حرفی آسان است که در مقام عمل دشواریهایی دارد. بعضی قانون را طوری عمل می‌کنند که اصحاب سبت عمل کردند! اصحاب سبت هم عین مر قانون عمل کردند؛ یعنی خدا گفته بود روز شنبه ماهی نگیرید، اینها هم روز شنبه ماهی نگرفتند. بله؛ کار کوچکی کردند که آن هم رسماً منع نشده بود و آن، این بود که حفره‌هایی درست کردند، ماهیها داخل آن حفره‌ها آمدند، راه آن حفره‌ها را در روز شنبه بستند، تا ماهی نتواند برگردد! روز شنبه این کار را کردند، روز یکشنبه همان ماهیها را گرفتند! این، ظاهر قانون است. اگر شما نگاه کنید، این مثل همان کلاه شرعیهایی است که یک ربای سنگین کذایی را با یک شاخه نبات جا به جا می‌کردند! قانون بود، ظاهر شرع بود؛ اما امام بزرگوار رضوان اللَه علیه که یک فقیه قویِ آگاه به لب و روح دین بود، قبل از این‌که تشکیل حکومت بدهد، این را منع کرد. جزو فتاوی ایشان - که در دوران مبارزه، ما به آن فتوا افتخار می‌کردیم و همه جا هم نقل می‌نمودیم - منع حیل ربا بود. ایشان مطلقاً حیل ربا را منع کرد. شما آقایان، حیل قانون را هم منع کنید و جلوش را بگیرید. بعضی از شرکتها و بعضی از مجموعه‌های علی الظاهر قانونی، حامل باطن اصحاب السبتی هستند. مواظب باشید کسانی که می‌خواهند از قانون بگریزند، شما را به این دام نیندازند؛ نیایند شما را قانع کنند که این کار قانونی است.

بیانات در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت مورخ 2/6/1376

 قانون‌گرایی در بلندمدت فوائد دارد

بدانید که قانونگرایی کار سختی هم هست؛ اما با وجود سختیهایش، در کوتاه مدت و بلند مدت، فوایدش از بی‌قانونی بهتر است.

بیانات در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت مورخ 2/6/1376

در امر نظارت باید قانون‏ و موازینْ ملاك و معیار باشد

در امر نظارت باید قانون‏ و موازینْ ملاك و معیار باشد و نه مذاقها و سلایق شخصی. مطلقاً دنبال مذاق شخصی نروید و این‏طور نباشد كه یك‏وقت انسان خودش تشخیص دهد كه اگر این فرد در مجلس نباشد، برای مجلس خسارتی است؛ اگر این شخص باشد، برای مجلس فایده‏ای دارد؛ آن‏گاه برخلاف موازین و مقررات، این مذاق اعمال شود. باید كاری كنید كه بتوانید پیش خدای متعال و بندگان او جواب‏گو باشید. اگر از شما سؤال شد كه به چه مناسبت این شخص را رد كردید، شما بگویید: پروردگارا! من ملزم بودم طبق مقررات عمل كنم. مقررات چنین گفت، من هم این شخص را رد كردم؛ یا مقررات چنین گفت، من این شخص را تأیید كردم؛ اما اینكه من این‏گونه تشخیص دادم، من این‏گونه فهمیدم، من این‏ آدم را مضر دانستم، من این آدم را مفید دانستم؛ این‏ها قابل قبول نیست. این‏ها را نه خدای متعال قبول خواهد كرد، نه بندگان خدا. باید طبق موازین و مقررات عمل كنید. هیچ‏گونه ملاحظه‏ای نباید مانع از اعمال مقررات شود.

بیانات در دیدار اعضای هیأت‌های نظارت شورای نگهبان‌ مورخ 14/11/1374

ضوابطی كه شرعاً و قانوناً معتبر است، باید رعایت بشود

نمی‏گوییم‏ ضوابط، یعنی ملفوظ و منطوق قانون‏؛ لیكن می‏گوییم ضوابطی كه شرعاً و قانوناً معتبر است، باید رعایت بشود. حالا اگر با آن ضوابط، واقعاً انسان علم پیدا كرد، طبعاً طبق علمش عمل خواهد كرد؛ این چیز قهری است.خداوند إن شاء الله وجود شریف آقایان را محفوظ بدارد.

بیانات در دیدار آیت‌‌‌‌‌الله‌‌‌‌‌العظمى گلپایگانى مورخ 2/12/1370

نیروی انتظامی باید رعایت قانون‌ بكند

نیروی انتظامی محبوبیت خود را باید در چه چیزی به‌‌دست بیاورد؟ در قاطعیت بر اساس قانون‌ و بر اساس همان چیزی كه در مقررات از او طلب شده است؛ نه در ملاحظه‌‌ی كسی، ملاحظه جمعی، رعایت میل قشری یا گروهی؛ ابداً. اگر چنین كاری بشود و چنین رعایت‌های خارج از قانونی انجام بگیرد، تخلف شده است. تنها رعایتی كه نیروی انتظامی باید بكند، عبارت است از رعایت قانون‌ و رعایت اخلاق در اجرای قانون‌. البته در اجرای قانون‌، دوگونه می‌شود عمل كرد: یكی با بداخلاقی و كج‌‌خلقی و عبوس بودن و تكبر و نخوت و امثال این‌ها؛ یكی هم با خوش‌‌اخلاقی و مهربانی، اما با قاطعیت. این نوع دوم باید معمول باشد؛ اعمال قاطعیت، باضافه‌‌ی اخلاق خوب.

بیانات در دیدار فرماندهان و مسئولان سازمان عقیدتى ـ سیاسى نیروى انتظامى جمهورى اسلامى ایران مورخ 2/11/1370

تقید به قانون‌ از ویژگی امام (ره) است.

امام بزرگوار ما، در اواخر عمر شریفشان نامه‌‌ای نوشتند كه جزو اسناد باقیمانده از آن بزرگوار است و در ذهن بسیاری از افراد هست و در همه جا هم پخش شد. امام (ره) حتی در ارگانهای غیرقانونی‌‌یی كه به دستور خود ایشان و به خاطر مصالح زمان تشكیل شده بود از قبیل تشخیص مصلحت و غیره تردید كردند و گفتند، آن‌ها متعلق به زمان جنگ بود و ما مجبور بودیم یك اقدام غیر قانونی بكنیم. امام (ره) مقید به قانون‌ بودند. یكی از خصوصیات آن بزرگوار، تقید به قانون‌ بود كه كاری برخلاف آن انجام نگیرد. ما هم آنچه كه در جهت پایبندی به قانون‌ تكلیفمان است، آن را انجام می‌دهیم.

بیانات در دیدار جمعی از آزادگان و اقشار مختلف مردم مورخ 11/7/1369

قانون‌ بر اساس دین خدا در سطح جامعه، باید عملی شود

وظیفه‌‌ی جمعی ما به عنوان یك جامعه و یك نظام و یك دولت و یك حكومت، این است كه احكام الهی قانون‌ بر اساس دین خدا را در سطح جامعه، معیار و ملاك عمل عمومی قرار بدهیم؛ همچنان كه مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان ما، بحمد الله این مسئولیت را داشته‌‌اند و همیشه هم رعایت شده است.

بیانات در دیدار جمعی از آزادگان و جمعى از مدیران و کارکنان سازمانها مورخ 7/6/1369