در این مجموعه، گزیده‌ای از بیانات شهید آیت‌الله‌العظمی امام سید علی خامنه‌ای (قدس الله نفسه الزکیه) درباره مفهوم، جایگاه، کارکرد و الزامات قانون گردآوری شده است. این بیانات، ابعاد مختلف قانون را از منظر نظم اجتماعی، عدالت، حکمرانی، قانون اساسی و اداره کشور مورد توجه قرار می‌دهد و بر ضرورت حاکمیت قانون و یکسان بودن همه افراد در برابر قانون تأکید دارد. در این منظومه، قانون از ارکان اساسی نظم و ثبات جامعه و از الزامات پیشرفت و اداره صحیح کشور به شمار می‌رود؛ چنان‌که عمل به قانون اساسی، رعایت مرّ قانون و تنظیم قوانین بر اساس موازین اسلامی، جایگاه ویژه‌ای دارد.

این مجموعه می‌تواند به‌عنوان یکی از منابع دست‌اول برای پژوهشگران و استادان در بررسی مبانی و کارکردهای قانون در منظومه فکری امام شهید و تدوین مقالات و آثار علمی مرتبط با محورهای همایش مورد استفاده قرار گیرد.

 

قوه‌ی قضائیه ضامن اجرای قانون است

مسئولیت قوه‌ی قضائیه تضمین اجرای قانون است

پیام به مناسبت آغاز به کار یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی مورخ 7/3/1399

 

قانون درست و بسنده و قابل اجرا باید باشد

اگر قانون، درست و بسنده و قابل اجرا باشد و از ضمانتهای اجرای آن بدرستی استفاده شود، کشور به هدفهای والای خود دست می‌یابد.

پیام به مناسبت آغاز به کار یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی مورخ 7/3/1399

 

مقررات بی فایده مانع کار مفید است

بعضی از مقررات هست که هیچ فایده‌ای ندارد و ضرر هم دارد؛ وجود این مقررات مانع از این است که دستگاه تولیدکننده و دستگاه اقتصادیِ فعال و مفید بتواند کار خودش را انجام بدهد. 

بیانات در ارتباط تصویری با مجموعه‌های تولیدی مورخ 17/2/1399

 

- قوانین عملیاتی باید تصویب کرد

گاهی اوقات یک قانونی تصویب میشود که معلوم است عملی نیست، یعنی کار کارشناسی نشان نمیدهد که اگر این قانون تحقق پیدا کرد، این کار عملیاتی خواهد شد؛ [این] کنار گذاشته بشود.

بیانات در دیدار نمایندگان و کارکنان مجلس شورای اسلامی مورخ 30/3/1397

 

قانون باید در پی حل مشکلات مردم باشد

قانون باید در پی حل مشکلات مردم باشد؛ اولویتهای داخلی را باید رعایت کند؛ در درجه‌ی اول درصدد رفع مشکل مردم ضعیف و طبقات ضعیف باشد. در کشور طبقاتی هستند که ضعیفند یا متوسطینند یا زیر حد توسطند؛ قانون بیشتر باید متوجه رفع مشکل اینها باشد. البته قانون برای همه است و خیرِ همه‌ی طبقاتِ کشور را میخواهد -فرقی نمیکند- اما این در اولویت است، چون مسئله‌ی طبقات ضعیف، مشکلات فعلی زندگی است؛ (قانون) درصدد برطرف کردن این مشکلات باشد. عمده این است که قانون نباید آلت دست صاحبانِ زَر و زور باشد؛ این مهم است؛ آلت دست آنها نباشد. حالا یک‌وقت یک قانونی شما وضع میکنید که اگر فرض بفرمایید کسی نردبان گذاشت به دیوار خانه‌ی کسی و بالا رفت، قانونش این است که این‌جور مجازات بشود؛ فرقی نمیکند که نردبان را به خانه‌ی چه کسی بگذارد؛ فقیر باشد، غنی باشد، بالاشهری باشد، پایین‌شهری باشد، تفاوتی نمیکند، همه از این قانون سود میبرند. قانون برای همه است منتها یک جا یک اولویتهایی وجود دارد؛ نباید اجازه داد قانون در اختیار کسانی قرار بگیرد که از زَر و زور استفاده میکنند.

بیانات در دیدار نمایندگان و کارکنان مجلس شورای اسلامی مورخ 30/3/1397

 

قانون باید در پی حل مشکلات واقعی باشد

قانون [باید] در پی حل مشکلات واقعی باشد؛ بعضی از قوانین مربوط به خانواده که در مجلس مطرح است و بحث میشود یا تصویب میشود، انسان احساس میکند که تحت تأثیر و اثرپذیری از رسوم غربی است؛ از این باید اجتناب بشود.

بیانات در دیدار نمایندگان و کارکنان مجلس شورای اسلامی مورخ 30/3/1397

 

- تنقیح قوانین؛ حذف قوانین منسوخ و مشکل‌زا

چند سال قبل، قانونی در خود جمهوری اسلامی یا قبل از جمهوری اسلامی تصویب شده؛ قانون است لکن الان این قانون منطقی ندارد، این قانون را حذف کنید... قانونی را که منطق ندارد و فلسفه‌ی وجودی‌اش تمام‌شده است، بایستی رها کرد. بعضی از قوانین هم موجب تضاد و اشکال کار و گره در انجام کارها و مانند اینها هستند. به‌معنای واقعی کلمه این مسئله‌ی تنقیح قوانین را [دنبال کنید]. بعضی از قوانین مشکل‌زا هستند، باید [آنها را] برطرف کرد.

بیانات در دیدار نمایندگان و کارکنان مجلس شورای اسلامی مورخ 30/3/1397

 

الهام گرفتن چهارچوب آزادی، قانون اساسی و قوانین از شریعت اسلام

چهارچوب آزادی، قانون اساسی و قوانین در کشور ما همه الهام‌گرفته‌ی از شریعت مطهر اسلام است.

بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی مورخ 1/1/1397

 

برخلاف قانون عمل کردن، منطقی نیست

اینکه کسی توقع داشته باشد آزاد باشد و برخلاف قانون عمل کند، منطقی نیست و این وجود ندارد. 

بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی مورخ 1/1/1397

 

همه قانون را معیار بدانند

همه قانون را معیار بدانند؛ ما از بی‌قانونی ضرر میکنیم، ضربه میخوریم. سال ۸۸ دیدید؛ اینکه کشور در سال ۸۸ دچار خسارت شد -سال ۸۸، هم خسارت مادی پیدا کردیم، هم آبرویمان در دنیا به خطر افتاد- به‌خاطر چه بود؟ به‌خاطر بی‌قانونی. به اینها گفتیم بیایید طبق قانون عمل کنیم؛ قانون مشخص است. شما میگویید انتخابات ایراد دارد؛ خیلی خب، آنجایی که انتخابات ایراد دارد، تکلیف قانونی واضح است که چه‌جوری باید حل کرد قضیه را؛ خب بیایید طبق آن عمل کنیم. نکردند، زیر بار قانون نرفتند، بی‌قانونی کردند، خب مشکل درست کردند؛ برای کشور مشکل درست کردند، برای خودشان مشکل درست کردند، برای مردم مشکل درست کردند؛ هفت هشت ماه همین‌طور پشت سر هم ناامنی و مشکلات گوناگون درست کردند. این به‌خاطر نرفتن زیر بار قانون است. توصیه‌ی بنده، تأکید بنده، طلب بنده از دستگاه‌های مختلف، این است که همه تسلیم قانون باشند. 

بیانات در دیدار مردم قم مورخ 19/10/1396

 

قانون تخطی نباید کرد

قانون تخطی نباید کرد، در اجرای قانون هم هرگز تأمل و تردید نباید ورزید. 

بیانات در مراسم دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه علوم انتظامی مورخ 26/6/1396

 

قانون، برای همه است

قانون، برای همه است؛ هیچ استثنائی در مورد قانون وجود ندارد.

بیانات در دیدار کارگران مورخ 10/2/1396

 

 

قانونگذاری خوب و بد دارد

قانون را دوجور میشود گذارد و وضع کرد: خوب و بد؛ میشود خوب قانونگذاری کرد، میشود بد قانونگذاری کرد. صرفاً هم بد و خوب بودن به این نیست که قانون خوب باشد یا قانون بد باشد؛ نه، گاهی یک قانون خوب را شما وضع میکنید اما این وضع، بد است؛ چرا؟ برای خاطر اینکه در کیفیت وضع این قانون رعایت دقت نشده، انسجام با بقیه‌ی قوانین مراعات نشده، وجود وضوح در قانون رعایت نشده. اولاً قانون بایستی باکیفیت باشد؛ افزایش قانون، زیاد بودن قانون خیلی چنگی به دل نمیزند؛ باید قانون باکیفیت باشد... دقت کنید که اولًا قانون متقن باشد، قانون اتقان داشته باشد؛ یعنی دلایل وضع این قانون جوری باشد که هرکس نگاه میکند، ببیند بله، این قانون، قانون متقنی است. همه‌جانبه‌نگر باشد؛ نگاه جزئی و بی‌توجه به جوانب گوناگون، قانون را از حیز انتفاع می‌اندازد. واضح باشد؛ جوری نباشد که پی‌درپی اصلاحات مکرر لازم داشته باشد، مرتب استفساریه بیاید مجلس؛ وقتی قانون واضح نبود، وقتی جامع نبود، مرتباً استفساریه می‌آید که آیا مرادتان این بوده یا آن بوده؛ گاهی نتیجه‌ی استفساریه‌ای که مجلس صادر میکند، نقطه‌ی مقابل مضمون خود قانون است؛ خب این قانون، قانون خوبی نیست؛ یعنی مضمون قانون ممکن است خوب باشد اما قانونگذاریِ خوبی نیست، قانونگذاریِ بدی است. بنابراین قانون باید کیفیت داشته باشد. همچنین تعارض قوانین؛ یکی از چیزهایی که ما دچارش هستیم، مسئله‌ی تراکم قوانین است؛ این‌قدر که در مسائل مختلف قانون داریم!... تراکم قانون و افزایش کمیت قانون، حُسن نیست؛ عمده این است که قانون کیفیت داشته باشد؛ جامع باشد. 

بیانات در دیدار رئیس و نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 16/3/1395

 

 

از قوانینی که زمینه‌ساز فساد است جلوگیری کنید

از قوانینی که زمینه‌ساز فساد است جلوگیری کنید، یعنی بدقت مراقب باشید. یکی از چیزهایی که حالا این مخصوص مجلس ما نیست -البته گاهی در مجلس ما هم اتفاق افتاده؛ چندباری بنده در این سالها یادم هست- اما در مجالس دنیا معمول است، [این است که] یک قانونی را تصویب میکنند و ده روز دیگر نسخ میکنند؛ در این ده روز، افرادی به میلیاردها میرسند! قانون فسادانگیز. یعنی این قانون جوری است که فرض کنید فروش یک چیزی را منع میکنند، ورود یک چیزی را یا صدور یک چیزی را منع میکنند، آن کسی که باید استفاده‌ی خودش را بکند، از این منع استفاده میکند، بعد ده روز دیگر آزاد میکنند؛ افراد یک‌شبه به میلیاردها میرسند. این قانون فسادانگیز است. ازاین‌قبیل قوانین وجود دارد؛ مراقب باشید قانونی که گذاشته میشود، ضد فساد باشد. 

بیانات در دیدار رئیس و نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 16/3/1395

 

 قانون کاربردی در دولت اسلامی است

قانون هنگامی کاربرد دارد و مؤثر است که بالای سر قانون، یک دست قوی و نیرومندی باشد و آن دولت اسلامی است. 

دیدار رئیس و مسئولان قوه‌ی قضائیه با رهبر انقلاب مورخ 7/4/1394

 

قانون، راه پیشرفت کشور را هموار می‌کند

قانون، راه پیشرفت کشور را هموار می‌کند و چنانچه برخی قوانین ایراد و یا با یکدیگر تعارض دارند، باید آنها را اصلاح کرد اما بنده به هیچ وجه قانون‌گریزی را قبول ندارم. 

دیدار رئیس و مسئولان قوه‌ی قضائیه با رهبر انقلاب مورخ 7/4/1394

 

«قانون روی قانون آمدن» کار را مشکل میکند

«قانون روی قانون آمدن» کار را مشکل میکند، قوانین مزاحم را باید برداشت؛ این کار را مجلس میتواند انجام بدهد؛ والا ما حالا قوانینی داریم، [اگر] باز یک قانونی روی آن قانون وضع بکنیم، قابل تفسیر و مشکل‌تراشی است؛ باید ملاحظه کرد، دقت کرد، قوانین مزاحم را پیدا کرد - موانع حقوقی و قضائی هم وجود دارد؛ اینها را باید شناسایی کرد و برداشت. 

بیانات در جلسه تبیین سیاست‌های اقتصاد مقاومتی مورخ 20/12/1392

 

قانون ریل است

قانون ریل است؛ از این ریل اگر چنانچه خارج شدیم، حتماً آسیب و صدمه است. گاهی قانون ناقص است، گاهی قانون معیوب است؛ اما همان قانون معیوب هم اگر چنانچه عمل نشود - که منتهی به بلبشو و هر که هر که خواهد شد - ضرر آن عمل نشدن، بیشتر از ضرر عمل کردن به قانون است. این را باید نهادینه کرد؛ در مجموعه‌ی دستگاهها این باید نهادینه بشود. 

بیانات در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیأت دولت مورخ 6/6/1392

 

محدودیت قانون تنها محدودیتی برای رئیس جمهور است

تنها محدودیتی که برای رئیس جمهور در کشور ما وجود دارد، محدودیت قانون است؛ قانون فقط به او محدودیت میدهد، که این هم محدودیت نیست؛ قانون، هدایت‌کننده است؛ محدودکننده نیست. قانون، راه را نشان میدهد که چگونه حرکت کنیم. 

بیانات در مراسم بیست‌ و چهارمین سالگرد رحلت امام خمینی (رحمه‌الله) مورخ 14/3/1392

 

قانون اساس کار و ریل حرکت قطار انقلاب

قانون اساس کار و ریل حرکت قطار انقلاب است. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 8/3/1392

 

همه باید تابع قانون باشند

همه... باید تابع قانون باشند. آنجائی اشکال پیش می‌آید که تخلف از قانون انجام میگیرد. سال ۸۸ اشکالاتی که وارد شد، خسارتی که به کشور وارد کردند و نگذاشتند کشور و ملت طعم آراء چهل میلیونی را درست بچشد، به خاطر تخلف از قانون بود. یک عده‌ای یا برای خاطر اغراض نفسانی، یا هدفهای خلاف سیاسی، یا هرچه - حالا در آن زمینه نمیخواهیم قضاوتی بکنیم - از قانون تخلف کردند، خطا کردند، از راه غیر قانونی وارد شدند؛ هم به خودشان صدمه زدند، هم به ملت صدمه زدند، هم به کشور صدمه زدند. راه درست، راه قانون است. همه تابع قانون باشند، همه تسلیم قانون باشند. گاهی ممکن است یک قانون، صددرصد درست هم نباشد، اما از بی‌قانونی بهتر است. گاهی ممکن است در یک بخشی، یک خطائی هم از مجری قانون سر بزند که من و شما بفهمیم او در اجرای قانون این خطا را کرده است؛ اما اگر نتوانیم آن را از طریق قانونی اصلاح کنیم، تحمل آن بهتر است از این‌که باز بی‌قانونی کنیم؛ از راه بی‌قانونی بخواهیم آنچه را که به نظر ما خطا است، درست کنیم. قانون، معیار بسیار خوبی است؛ وسیله‌ای است برای آسایش کشور، آرامش کشور، حفظ وحدت ملی، ادامه‌ی راه عمومی. 

بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم مورخ 25/2/1392

 

هر کسی توقعی دارد، بر اساس قانون باشد. 

آحاد مردم در هر جای کشور که هستند؛ در شهر، در روستا، در مرکز، در کلانشهرها و در همه جا، باید به دنبال این باشند که هر کسی حرفی میزند، بر اساس قانون باشد؛ هر کسی توقعی دارد، بر اساس قانون باشد. 

بیانات در دیدار دست اندرکاران برگزاری انتخابات مورخ 16/2/1392

 

دین منشأ مقررات و قوانین

دین منشأ مقررات و قوانین زندگی برای مردم است.

بیانات در دیدار اساتید دانشگاه‌ها مورخ 22/5/1391

 

قانون، راه پیشرفت کشور را هموار می‌کند

قانون، راه پیشرفت کشور را هموار می‌کند و چنانچه برخی قوانین ایراد و یا با یکدیگر تعارض دارند، باید آنها را اصلاح کرد اما بنده به هیچ وجه قانون‌گریزی را قبول ندارم. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس نهم مورخ 24/3/1391

 

قانون باید با اولویت‌های کشور  احصاء شود

قانون باید کارآمد، روزآمد، شفاف، معطوف به نیازهای عمومی و تأمین‌کننده‌ی منافع ملی باشد. اولویت‌های کشور باید احصاء شود و جایگاهی شایسته را در اهتمام به قانون‌گذاری بیابد. 

پیام به مناسبت آغاز به کار نهمین دوره‌ی مجلس شورای اسلامی مورخ 7/3/1391

 

همه باید قانون را فصل‌الخطاب بدانند. 

همه باید قانون را فصل‌الخطاب بدانند. 

پیام به مناسبت آغاز به کار نهمین دوره‌ی مجلس شورای اسلامی مورخ 7/3/1391

 

مجلس، متعهدِ این ریل‌گذاری و رهگشایی حیاتی است

اگر قانون را راه کشور به سمت قله‌ها و مقصدهای معین شده در قانون اساسی بدانیم، مجلس، متعهدِ این ریل‌گذاری و رهگشایی حیاتی است. 

پیام به مناسبت آغاز به کار نهمین دوره‌ی مجلس شورای اسلامی مورخ 7/3/1391

 

تجسم انقلاب در قانون جمهوری اسلامی است

تجسم انقلاب در قانون جمهوری اسلامی است. 

بیانات در حرم رضوی در آغاز سال ۹۱ مورخ 1/1/1391

 

در گزینش افراد، معیار ما اسلام است

در تنظیم قوانین، در گزینش افراد، معیار ما اسلام است. 

بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری مورخ 18/12/1390

 

اهمیت کشور به تنظیم قوانین این کشور است

اهمیت کشور به تنظیم قوانین این کشور است. ما در همه‌ی مسائل احتیاج داریم به قانونهای راهگشا. نمایندگان مجلس حقیقت را نگاه کنند، نیاز را بشناسند، بر طبق نیاز، درستْ آن درمان لازم را برای هر درد و هر شکایتی جلوی پای مسئولین بگذارند. قانون باید راهگشا باشد. قانونی که راه‌ها را ببندد، کارها را مشکل کند، یا قابل اجرا نباشد، یا مشکلات فراوان درست کند، یا دچار تناقض باشد، فایده ندارد. صرف اینکه ما بنشینیم یک قانونی تهیه و تنظیم کنیم، کافی نیست؛ بدانیم که قانون بایستی راهگشا باشد، مدبرانه باشد. 

بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری مورخ 18/12/1390

 

هیچ چیزی از قانون بالاتر و عزیزتر نیست

هیچ چیزی از قانون بالاتر و عزیزتر نیست. در دنیا معروف است، میگویند قانون بد هم از بی‌قانونی بهتر است. بعید نیست آدم این را قبول داشته باشد؛ چون بی‌قانونی، هرج و مرج است؛ قانون بد لااقل یک ضابطه‌ای است؛ خب، انسان اصلاحش میکند. 

بیانات در دیدار مردم قم به مناسبت سالروز ۱۹ دی مورخ 19/10/1390

 

قانون‌گرائی در انتخابات [مهم است]

قانون‌گرائی در انتخابات [مهم است]، وفاداری به قانون، احترام به رأی مردم. اینجور نباشد که اگر چنانچه انتخابات بر طبق نظر و میل ما انجام گرفت، این را ما قبول داشته باشیم؛ اگر برخلاف نظر ما بود، «و ان یکن لهم الحق یأتوا الیه مذعنین». اگر حق را به ما دادند، آنی که ما میخواهیم، سر کار آمد، قانون را قبول داریم؛ اگر آنی که ما میخواهیم، سر کار نیامد، میزنیم زیر قانون؛ نه قانون را قبول داریم، نه رأی مردم را قبول داریم؛ این نمیشود. فتنه‌ی ۸۸ همین جور بود. ادعا کردند که قانون‌گرا هستند، بعد خب مردم به آنها رأی ندادند، اکثریت مردم به کس دیگری رأی دادند؛ اینها بنا کردند دعوا راه انداختن که چرا! کشور را، ملت را مدتی مضطرب کردند، دشمن را خوشحال کردند؛ البته آخرش هم در مقابل مردم دیگر تاب نیاوردند و عقب نشستند. گناه آتش‌افروزان فتنه‌ی ۸۸ همین بود که به قانون تمکین نکردند، به رأی مردم تمکین نکردند. ممکن است کسی بعد از انتخابات اعتراض داشته باشد؛ خیلی خوب، این اعتراض ایرادی ندارد؛ اما راهِ قانونی دارد که چگونه باید این اعتراض را بیان و دنبال کرد. اگر قانون را قبول داریم، باید از آن راه برویم. 

بیانات در اجتماع بزرگ مردم کرمانشاه مورخ 20/7/1390

 

قانونی که تصویب میشود برای اجرا شدن است

قانونی که تصویب میشود برای اجرا شدن است به همین دلیل باید از ابتدا امکان اجرایی‌شدن قانون، براساس شرایط گوناگون، اقتضائات کشور و نگاه کلی، اصولی و همه‌جانبه ملاحظه شود و مدنظر قرار گیرد. 

دیدار اعضای کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس با رهبر انقلاب مورخ 5/2/1390

 

اصلاح قوانین قضایی؛ رفع تعارض و مشکلات دادرسی

قوانین و مقررات در داخل قوه‌ی قضائیه بایستی مورد توجه قرار بگیرد، مورد تجدیدنظر قرار بگیرد، قوانین لازم به میدان بیاید. البته ما اطلاع داریم که آئین دادرسی و قوانین جزا، با تفصیل فراوان، در چرخه‌ی تصویب قرار دارد؛ این بایستی به کل قوانین تعمیم پیدا کند. گاهی یک قانون غلطِ باقیمانده‌ی از دوران طاغوت - دورانی که اساس قوه‌ی قضائیه بر مبنای غلطی بود - مشکلاتی را ایجاد میکند. تعارض در قوانین، مشکلات گوناگونی را برای دادگاه‌ها به وجود میآورد. 

بیانات در دیدار رئیس و مسئولان قوه‌ی قضائیه مورخ 7/4/1389

 

 ملاک و معیار قانون است

قانون، ملاک و معیار است. 

بیانات در دیدار با جمعی از طلاب و روحانیون مورخ 22/9/1388

 

- اهمیت قانون‌مداری؛ پرهیز از قانون‌شکنی

دولت به قانون اهمیت بدهد... مجلس، قوه‌ی قضائیه، دستگاه‌های گوناگون، باید قانون را رعایت کنند... من میخواهم به شما به عنوان مسئولین مجریه‌ی کشور سفارش اکید بکنم که به قانون اهمیت بدهید. اگر چنانچه ما اینجا قانون را در مسئله‌ای خاص شکستیم و عمل نکردیم، صرفاً این نیست که یک قانون نقض شده باشد؛ بلکه معنایش این است که یک راهی، یک خطی باز شد که این خط، دنباله خواهد داشت. کارِ قانون‌شکنی اینجوری است. اینجا که قانون نقض شد، نقض قانون یک فرصت تازه‌ای پیدا کرد که به وسیله‌ی دیگران انجام بگیرد. لذاست که به مسئله‌ی قانون،خیلی اهمیت بدهید. 
بیانات در دیدار اعضای هیئت دولت مورخ 16/6/1388

 

 

 

اگر قانون ملاک عمل باشد، عدالت تامین میشود

در همه‌ی قضایا - قضایای فردی، قضایای اجتماعی - اگر قانون ملاک عمل باشد، عدالت تامین میشود.

بیانات در دیدار رئیس و مسئولان قوه‌ی قضائیه مورخ 7/4/1388

 

عمل به قانون معیار و شاخص عدل است

معیار و شاخص عدل... عمل به قانون است. اگر عمل فرد، جمع، منطبق به قانون شد، این عدالت است؛ اگر از قانون انحراف پیدا کرد، این بی‌عدالتی است. و قانون هم در نظام اسلامی، قانون اسلامی است. البته در مجموعه‌ی قوانین ما ممکن است قوانینی باشند که صددرصد با احکام اسلامی منطبق نباشند، یا قوانینی که از قبل مانده‌اند یا برخی قوانین دیگر، که اینها بایست اصلاح بشود. معیار، این است که بر طبق قانون عمل بشود. 

بیانات در دیدار رئیس و مسئولان قوه‌ی قضائیه مورخ 7/4/1388

 

عواقب تخطی از قانون

اگر قانون حاکم نشد، آن چیزی که از بی‌قانونی بر سرِ همه خواهد آمد، بسیار تلخ‌تر است از آنچه که اجرای قانون ممکن است در کام بعضی تلخی به وجود بیاورد؛ «و من ضاق علیه العدل فالجور علیه اضیق». عدل همان رعایت قانون است. اگر ما از رعایت قانون احساس ضیق کردیم، نخواستیم به قانون تن بدهیم، آنچه که بر سر ما از بی‌قانونی خواهد آمد، بمراتب از این تلخىِ تحمل قانون، سخت‌تر است. 

بیانات در دیدار رئیس و مسئولان قوه‌ی قضائیه مورخ 7/4/1388

 

 

قانون جنبه‌ی الزام‌آور و حاکمیتی و ولایتی دارد

یک نکته‌ی دیگر این است که قانون جنبه‌ی الزام‌آور و حاکمیتی و ولایتی دارد. شما با قانون دارید اعمال ولایت میکنید بر جامعه، اعمال اقتدار میکنید بر جامعه؛ لذا قانون الزام‌آور است. اینها به جای خود محفوظ و درست. یعنی طرف شما در جامعه که آحاد مردم - از جمله خود شما - هستند، در زیر اقتدار قانون قرار میگیرند؛ قانون بر آنها اعمال ولایت میکند؛ این جنبه‌ی واضح قانون است. یک جنبه‌ی دیگری وجود دارد و آن، تأثیر فرهنگی و تربیتی قانون در جامعه است. هر قانونی که شما بگذرانید، ولو به حسب ظاهر این قانون ارتباط با مسائل تربیتی و فرهنگی هم ندارد - یک قانون اقتصادی فرض بفرمائید - این یک اثر مستقیم یا غیر مستقیم فرهنگی و اخلاقی و تربیتی بر روی مردم دارد. رفتارها و خلقیات و تربیتها اثر متقابل دارند؛ هم اخلاق در رفتار تأثیر میگذارد، هم رفتار بر اخلاق تأثیر میگذارد. شما ببینید: «ثم کان عاقبة الذین اسائوا السوئ». کار بد که میکنیم، روی دل ما اثر میگذارد، روی اخلاق ما اثر میگذارد، گاهی روی برداشتها و تلقی‌های ما اثر میگذارد؛ دلبستگی که پیدا میکنیم، این دلبستگی روی ذهنیات ما اثر میگذارد. اعمال و رفتار از یک طرف، و اخلاق و تربیت از یک طرف؛ اینها تأثیر متقابل دارند. قانون هم همین جور است دیگر. شما هر قانونی بگذارید، مربوط به حمل و نقل جاده‌ای باشد، مربوط به گمرک باشد، مربوط به اقتصاد باشد، مربوط به سیاست خارجی باشد، هرچه باشد، یک آثار تربیتی و اخلاقی هم دارد؛ به این جنبه از قانون توجه بشود. اگر ما قانونی میگذاریم که روح قانون‌پذیری را در مردم تقویت میکند، این خوب است؛ اگر بعکس، قانونی میگذاریم که روح قانون‌شکنی و بی‌اعتنائی به قانون را در مردم به وجود می‌آورد - ولو به طور غیر مستقیم - این مرجوح است. اگر قانونی میگذاریم که روح قناعت را در مردم تقویت میکند، این خوب است؛ اگر بعکس، روح اسراف را در مردم تقویت میکند، این بد است. اگر روح دینداری را در مردم تقویت میکند، این خوب است؛ اگر روح لاابالیگری را در مردم تقویت میکند، این بد است. به این جنبه توجه کنید: تأثیر متقابل حقوق و اخلاق؛ ملازمات مسائل حقوقی و مسائل اخلاقی. اینها مسائل بسیار مهمی است. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 3/4/1388

 

مجلس قوه‌ی مفکره‌ی کشور است

مجلس قوه‌ی مفکره‌ی کشور است. فکر در لباس قانون تجلی میکند، بعد در سراسر وجود کشور سریان و جریان پیدا میکند. چیزی که دائم باید در نظر باشد، این است که ببینیم فکر این قوه‌ی مفکره اولاً نسبتش با ارزشهای اساسی انقلاب چیست - چون این شاخه‌ای روئیده بر بدنه‌ی عظیم و قد کشیده و مستحکم انقلاب است دیگر - ثانیاً نسبتش با جامعه، با مشکلات کشور و با نیازهای مردم چیست. یک نگاه به مبدأ، یک نگاه به منتها؛ یک نگاه به خاستگاه، یک نگاه به هدف؛ این باید روشن باشد. اگر این شد، آن وقت قوانین، هم اصیل خواهد بود، درست خواهد بود، صحیح خواهد بود، هم کارآمد خواهد بود. اگر اولی نباشد، قانون مثل شاخه‌ی از درخت بریده است؛ اصالت خود را از دست خواهد داد و دیگر قانون اصیلی نیست. اگر دومی نباشد، قانون اصیل است، مشروعیت دارد، اما مقبولیت ندارد. اگر منطبق بر خواستهای جامعه و نیازهای فوری و به‌روز و نیز نیازهای بلندمدت جامعه نباشد، آن وقت دیگر مقبولیت نخواهد داشت به حسب هر مقداری که در آن جهت کمبود دارد. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 3/4/1388

 

همه بایستی به قانون احترام بگذارند

ما واقعاً احتیاج داریم به اینکه قانون در تمام امور کشور، یک شاخص، یک محور، یک فصل‌الخطاب محسوب شود. اگر ما قانون‌مدار باشیم، واقعاً این، زندگی مردم را روان خواهد کرد؛ درست مثل چراغهای سبز و قرمز سر تقاطعها. ببینید رعایت نکردن این مسئله چقدر مشکل ایجاد میکند. خوب، شما با اتومبیلتان رسیدید سر چهارراه. فرض کنید یک دقیقه، دو دقیقه چراغ سبز بود و داشتند می‌رفتند؛ تا شما رسیدید، قرمز شد. سخت است دیگر؛ باید حالا مدتی اینجا بایستید. ورود شما در این منطقه‌ی ممنوعه، برای خاطر آسایش خودتان و دل خودتان، موجب میشود که چند ده برابر شما گاهی آدم و اتومبیل در دو طرف مسیر کارشان دچار اختلال بشود؛ آن کسی هم که به عنوان پلیس راهنمائی آن وسط ایستاده که باید کار را تنظیم کند، دچار مشکل بشود. خوب، قانون را رعایت کنید تا این همه مشکل به وجود نیاید. ببینید، این یک مثال واضحی است که به طور روزمره با آن مواجه‌ایم و لذا غالباً هم رعایت میکنند. همه‌ی جاها قانون همین است. اگر رعایت قانون شد، کارها روان میشود؛ اگر بی‌قانونی آمد وسط میدان - که هر کسی هم برای بی‌قانونىِ خودش بالاخره یک توجیهی دارد؛ یکی می‌گوید آقا این قانون حق من را ضایع کرد، این قانون نمی‌دانم چنین بود، این قانون چنان بود؛ اما این توجیه‌ها قابل قبول نیست - کارها مختل میشود. اگر بی‌قانونی رائج شد، کارها گره خواهد خورد؛ ترافیک سنگین خواهد شد، گره‌های ترافیکی به وجود می‌آید، کار مردم از بین می‌رود، مصالح مردم پامال میشود. همه بایستی به قانون احترام بگذارند. و من به شما عرض بکنم؛ این مورد هم مثل موارد دیگر از چیزهائی است که فرهنگ آن بایستی از نخبگان سرریز بشود به بدنه‌ی جامعه. اگر شما که جزو نخبگان هستید، قانون را رعایت نکردید، انتظار نداشته باشید که بدنه‌ی جامعه قانون را رعایت کند. ادعای نخبگی بکنیم - نخبگی سیاسی، نخبگی علمی - اما در همان مورد کارِ خودمان به قانون بی‌اعتنائی کنیم. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 3/4/1388

 

نقطه‌ی مقابل قانون‌گرائی و انقیاد در مقابل قانون است

بنده مُصر بودم و هستم و خواهم بود بر اجرای قانون؛ یعنی یک قدم از قانون فراتر نخواهیم رفت؛ قانون کشورمان، قانون جمهوری اسلامی. مطمئناً نه نظام، نه این مردم به هیچ قیمتی زیر بار زور نخواهند رفت. نقطه‌ی مقابل قانون‌گرائی و انقیاد در مقابل قانون، دیکتاتوری است... در زمینه‌ی روحىِ همه‌ی ما یک میل به دیکتاتوری وجود دارد؛ این را باید سرکوب کنید... این فیلِ مستِ درون را با چکش قانون و دین و تعبد دائماً سر به راه نگه داریم. اگر خود ما علاج نکنیم، علاجش مشکل خواهد شد. اگر انقیاد به قانون نبود، روح دیکتاتوری یواش یواش بروز خواهد کرد.

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 3/4/1388

 

فکر در لباس قانون تجلی میکند

فکر در لباس قانون تجلی میکند، بعد در سراسر وجود کشور سریان و جریان پیدا میکند.

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 3/4/1388

 

تقویت روح قانون پذیری

اگر ما قانونی میگذاریم که روح قانون‌پذیری را در مردم تقویت میکند، این خوب است؛ اگر بعکس، قانونی میگذاریم که روح قانون‌شکنی و بی‌اعتنائی به قانون را در مردم به وجود می‌آورد این مرجوح است. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 3/4/1388

 

فرهنگی قناعت در قانونگذاری

اگر قانونی میگذاریم که روح قناعت را در مردم تقویت میکند، این خوب است؛ اگر بعکس، روح اسراف را در مردم تقویت میکند، این بد است. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورخ 3/4/1388

 

 

قانون، فصل‌الخطاب است

آخرین وصایای امام را به یاد بیاورید؛ قانون، فصل‌الخطاب است؛ قانون را فصل‌الخطاب بدانید. 

خطبه‌های نماز جمعه تهران مورخ 29/3/1388

 

- حاکمیت شریعت بر قانون

حکومت، حکومت دینی است؛ رسماً، قانوناً، بر طبق قانون اساسی. هر حرکتی، هر قانونی که برخلاف شریعت اسلامی باشد، منسوخ است.

بیانات در دیدار روحانیون و طلاب تشیع و تسنن کردستان مورخ 23/2/1388

 

ضرورت پایبندی به قانون

اگر قانون نقص و ضعف دارد و غلط است، عوض بشود؛ اما تا مادامی که قانون، قانون است، حتماً بایستی به آن عمل بشود و به آن اهمیت داده بشود. 

بیانات در دیدار رئیس‌جمهوری و اعضای هیأت دولت مورخ 2/6/1387

 

- حتمیت قانون؛ ضرورت التزام به قانون مصوب

قانون را اهمیت بدهید. قانون - وقتی که با ساز و کار قانون اساسی پیش رفت - حتمیت و جزمیت پیدا میکند. ممکن است... مجلس یا دولت یا دیگران مقدماتی فراهم کنند که آن قانون عوض بشود - با طرحهایی که در مجلس می‌آید، با لوایحی که دولت می‌دهد، با تصمیم‌سازیهایی که در بخشهای مختلف انجام می‌گیرد - عیبی ندارد؛ اگر قانون نقص دارد، ضعف دارد و غلط است، عوض بشود؛ اما تا مادامی که قانون، قانون است، حتماً بایستی به آن عمل بشود و به آن اهمیت داده بشود. من این را تأکید میکنم. در بخشهای مختلف همین‌جور است. ممکن است یک چیزی را شما معتقد باشید که روال قانونیاش درست طی نشده، یا متصدی این کار قوه‌ی مجریه نیست؛ وقتی که قانون مجلس - با همان ساز و کار قانون اساسی - به دولت ابلاغ شد، قوه‌ی مجریه باید آن را قانون بداند. حالا اگر چنانچه ضعف یا چیز دیگری وجود دارد، عواملِ دیگری وجود دارد که اگر قانون مشکلاتی دارد، بایستی آن را از بین ببرند؛ چه در خود مجلس، چه در شورای نگهبان و از این قبیل. به قانون اهمیت بدهید. 

بیانات در دیدار رئیس‌جمهوری و اعضای هیأت دولت مورخ 2/6/1387

 

قانون و اجرا بایستی با معیارهای خدایی و با مقررات الهی باشد

قانون و اجرا بایستی با معیارهای خدایی و با مقررات الهی باشد؛ یعنی با احكام اسلامی، احكام مشخص یا با كلیات و آنچه كه از اسلام دانسته شده و فهمیده شده است، منطبق باشد و معارض نباشد.

بیانات در اولین دیدار با نمایندگان مجلس هشتم مورخ 21/3/1387

 

قانون باید جامع باشد

قانون باید جامع باشد، باید کامل باشد، باید ماندگار باشد، باید کارشناسی شده باشد، باید گره‌گشا باشد، باید ناظر به مشکلات زندگی مردم باشد. نمی‌گوییم قانونی که برای کوتاه‌مدت یک گره‌ای را باز می‌کند، لازم نیست، چرا؛ بعضی از قوانین هست که یک گره کوتاه‌مدت را باز می‌کند، چاره‌ای هم نیست، بایستی این قانون گذاشته شود - اینجور قوانین هم داریم - لیکن طبع اکثری و طبیعی قوانین این است که ماندگار، قابل تطبیق با شرایط گوناگون، مفید، صریح، شفاف و غیر قابل تأویل باشد؛ در چارچوب همان حدود و اختیاراتی که قانون اساسی برای مجلس شورای اسلامی معین کرده [است]. 

بیانات در اولین دیدار با نمایندگان مجلس هشتم مورخ 21/3/1387

 

قانون هر روز با عوارض گوناگون تغییر پیدا نکند

یکی از اهمیتهای قانون... [این] است که قانون هر روز با عوارض گوناگون تغییر پیدا نکند؛ یعنی قانونگذار ملاحظه‌ی خاطرجمعىِ مخاطب خودش را که مردم هستند، بکند. کسی می‌خواهد اقدامی بکند، کسی می‌خواهد سرمایه‌گذاریای بکند، کسی می‌خواهد یک حرکتی انجام بدهد، کسی می‌خواهد یک رشته‌ی کاری را برای خودش انتخاب کند، خاطر جمع باشند که این قانون، قانونی نیست که امروز می‌آید، فردا با یک انگیزه‌ی دیگری عوض می‌شود. 

بیانات در اولین دیدار با نمایندگان مجلس هشتم مورخ 21/3/1387

 

قانون تحت تأثیر نفوذ این و آن... نباید قرار بگیرد

قانون تحت تأثیر نفوذ این و آن... نباید قرار بگیرد. ما در مجالس قانون‌گذاری دنیا شنیدیم - شاید حالا یک مواردی هم در بین خودمان دیده شده است، نمی‌توانیم بکلی بگوییم نبوده است - که گاهی برای اینکه منفعت یک کسی یا یک کسان معدودی تأمین بشود، با عجله‌ی تمام یک قانونی در یک مجلسی از مجالس دنیا گذشته است و بعد که آن غرض حاصل شده است، به فاصله‌ی مدت کوتاهی - چند ماه - آن قانون نسخ شده! از این قبیل موارد داشته‌ایم. خیلی بایستی مراقبت کرد که قانون تحت نفوذ افراد متنفذ قرار نگیرد. 

بیانات در اولین دیدار با نمایندگان مجلس هشتم مورخ 21/3/1387

 

- قانون کارآمد؛ شفافیت، جامعیت و خرد جمعی

قانون باید کارآمد، روان، شفاف، روزآمد و با این حال با نگاه بلندمدت، دارای گستره‌ای هرچه پهناورتر و قابل ماندگاری، و یکسره معطوف به نیازهای مردم و منافع عمومی باشد. نگرش جزئی، بخشی، شخصی و یا خدای ناخواسته با نگاه لجاجت‌آمیز در قانون‌گذاری، بی‌سود و احیاناً زیانبار است. اولویتها باید ترجیح یابد، تناقض و تکرار در قوانین باید ریشه‌کن شود، و از خرد جمعی و کارشناسی در تدوین قوانین بیشترین بهره گرفته شود. 

پیام به مناسبت آغاز به کار هشتمین دوره‌ی مجلس شورای اسلامی مورخ 7/3/1387

 

ویژگی قانون

قانون باید کارآمد، روان، شفاف، روزآمد و با این حال با نگاه بلندمدت، دارای گستره‌ای هرچه پهناورتر و قابل ماندگاری، و یکسره معطوف به نیازهای مردم و منافع عمومی باشد. 

پیام به مناسبت آغاز به کار هشتمین دوره‌ی مجلس شورای اسلامی مورخ 7/3/1387

 

پرهیز از نگاه شخصی در قانون‌گذاری

نگرش جزئی، بخشی، شخصی و یا خدای ناخواسته با نگاه لجاجت‌آمیز در قانون‌گذاری، بی‌سود و احیاناً زیانبار است.

پیام به مناسبت آغاز به کار هشتمین دوره‌ی مجلس شورای اسلامی مورخ 7/3/1387

 

حد و مرز، قانون است

حد و مرز، قانون است. همه باید الزامات قانونی را بپذیرند و تسلیم الزامات قانونی بشوند. قانون حد فاصل حق و باطل است در حرکت و مشی ملت و مسئولین. قانون را نباید دور زد. 

بیانات در دیدار فرماندهان نیروی هوائی ارتش مورخ 19/11/1386

 

قانون، مرز حق و باطل

قانون حد فاصل حق و باطل در حرکت و مشی ملت و مسئولین است. قانون را نباید دور زد. 

بیانات در دیدار فرماندهان نیروی هوائی ارتش مورخ 19/11/1386

 

عمومیت قانون

قانون متعلق به عموم مردم است. 

بیانات در هفدهمین دوره‌ی دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه علوم انتظامی مورخ 16/8/1386

 

مر قانون باید رعایت شود

مر قانون باید رعایت شود. گاهی ممکن است انسان به نظرش برسد که اگر اینجا بر طبق قانون عمل کنیم، مصلحت نباشد. در همان‌جا رعایت قانون از رعایت آن مصلحت بالاتر و لازم‌تر است؛ چون اگر چنانچه بنا شد که با نظر اشخاص و افراد و مصلحت‌اندیشىِ این و آن، معیارها و ضابطه‌ها به هم بخورد، دیگر ضابطه‌ای باقی نخواهد ماند؛ یک روز یک کسی یک جور مصلحت می‌داند، یک روزِ دیگر کس دیگری جور دیگری ممکن است مصلحت بداند، یا در یک روز دو نفر دو جور مصلحت بدانند؛ لذا دیگر قانونی باقی نمی‌ماند، ضابطه‌ای باقی نمی‌ماند. ضابطه مقدم است بر هر مصلحت‌اندیشی، بر هر نگاه و دید و بینش. 

بیانات در دیدار اعضای شورای نگهبان مورخ 20/4/1386

 

نظر اسلام در قانون اساسی

نظر اسلام در قانون اساسی و قوانین ما متبلور و متجسم است. 

بیانات در دیدار خانواده‌ی شهدای هفتم تیر و مسئولان قوه قضائیه مورخ 7/4/1386

 

قانون اساسی، میثاق ملی

میثاق همه‌ی ما قانون اساسی است. 

بیانات در دیدار رئیس جمهور و اعضای هیأت دولت مورخ 6/6/1385

 

دین، محور قانون و اجرا

دین، مایه و پایه و محور قانون و اجرا در این کشور است. 

بیانات در خطبه‌های نمازجمعه مورخ 28/5/1384

 

استقبال قوه قضائیه از نظارت قانونی

قوه‌ی قضائیه بایستی از نظارت قانون استقبال کند. 

بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایی مورخ 7/4/1384

 

قانون، یکی از ابزار نظارت است

قانون، یکی از ابزار نظارت است. خودِ قانون یک عامل نهاده‌شده‌ی در داخل قوه‌ی قضائیه است که برای نظارت بر قوه‌ی قضائیه، عامل بسیار مهم و مؤثری است. معیار، قانون باشد و قوانین نقض نشود؛ تخصیص نخورد؛ تقیید نخورد؛ از گستره‌ی قانون به دلایل گوناگون چیزی حذف نشود. 

بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایی مورخ 7/4/1384

 

 

قانون، نرم‌افزار اداره‌ی کشور است

قانون، نرم‌افزار اداره‌ی کشور است؛ دستگاه‌های اجرایی در حکم سخت‌افزارها هستند. اگر شما بتوانید این نرم‌افزار را هوشمندانه، صحیح، جامع، مؤثر در ابعاد گوناگون زندگی و پُرکننده‌ی خلأها فراهم کنید، سخت‌افزارها کار خودشان را درست انجام خواهند داد. البته سخت‌افزار هم گاهی اوقات تعمیر می‌خواهد، گاهی اوقات روغن‌کاری می‌خواهد، گاهی اوقات دور انداختن می‌خواهد؛ لیکن یک سخت‌افزارِ خوب هم با یک نرم‌افزارِ ناقص و غلط هیچ محصولی نخواهد داشت. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس مورخ 8/3/1384

 

 

- ثبات قانون؛ پرهیز از قانونگذاری شتاب‌زده

از اشکالات بزرگ این است که قوانین طوری با بی‌دقتی یا عدم مراجعه‌ی لازم به مواردی که باید مراجعه کرد، تنظیم شود که اندکی نگذشته، احتیاج به تجدیدنظر پیدا کند و یک مقدار وقت مجلس به تصویب مجدد قانون بگذرد... یک روز قانون را درست کنیم، یک روز قانون را رد کنیم و یا تغییر کلی بدهیم؛ این‌طوری نباشد؛ قوانین با ثبات و مستحکم باشد.

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس مورخ 8/3/1384

 

 

قانونها باید با سیاستها هماهنگ باشد

قانونها باید با سیاستها هماهنگ باشد؛ یعنی در دل سیاستها جا بگیرد و به سمت این چشم‌انداز حرکت کند. آن چشم‌انداز هم بر پایه‌ی اسلام است. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس مورخ 27/3/1383

 

- قانون؛ ریل حرکت و آبادانی کشور

قانون یعنی جاده‌ای که باز میشود تا مسؤولان اجرایی از آن جاده حرکت کنند و با تلاش خود گوشه و کنار و زوایای کشور را آباد و اصلاح کنند. این جاده بازکنی به عهده قانون است. 

بیانات در خطبه‌های نمازجمعه مورخ 24/11/1382

 

قانون‌شکنی، زمینه‌ساز استبداد

کسانی که با گردن‌کشی در مقابل قانون، حرمت آن را از بین می‌برند یا دارای نیت سوء و عناد هستند و یا در بی‌مبالاتی و غفلت به سر می‌برند، این افراد در واقع مقدمه و زمینه بروز دیکتاتوری را فراهم می‌کنند چرا که شکستن حرمت قانون به هرج و مرج منجر می‌شود و هرج و مرج نیز مردم را آماده پذیرش عناصر مستبد می‌سازد. 

دیدار مسئولان دستگاه قضائی با رهبر انقلاب مورخ 1/11/1382

 

قانون مانع هرج و مرج و اختلاف‌نظر است

درباره اختلاف نظرهایی که بین شوراهای نظارت و شورای مرکزی نظارت و وزارت کشور وجود دارد - همیشه این اختلاف نظرها وجود داشته - بنده توصیه‌ام به طرفین همیشه این بوده و هست که ملاک را قانون قرار دهند؛ چون آن چیزی که می‌تواند خط شاخص باشد و از هرج و مرج ناشی از اختلاف‌نظر مانع شود، قانون است. خط قانون را ملاک قرار دهند و بر طبق قانون کار کنند. این‌که باشد، «انقطعت عنه السن المعاندین»؛ کسانی که حقیقتاً عناد دارند، نمی‌توانند بهانه‌جویی کنند؛ نقطه ضعفی بیابند و روی آن فشار بیاورند. 

بیانات در دیدار اعضای شورای نگهبان مورخ 24/10/1382

 

 

قانونِ بد بهتر از بی‌قانونی و نقض قانون است

من معتقدم باید به قانون عمل کرد؛ چه به نفع ما باشد، چه به ضرر ما. خیلی از قوانینی که در مجلس تصویب می‌شود، ممکن است مورد قبول شما نباشد؛ خیلی از مصوبات دولت ممکن است مورد قبول شما و من نباشد؛ اما به همان چیزی هم که قبول نداریم، باید عمل کنیم، و این منطق دارد. منطق این است که قانونِ بد بهتر از بی‌قانونی و نقض قانون است. این‌که ما قانون را هرجا طبق میل ما از آب درمی‌آید، قبول داشته باشیم؛ هرجا نتیجه‌اش طبق میل ما از آب درنمی‌آید، قبول نداشته باشیم، منطقی نیست. من معتقدم قانون باید ملاک باشد. 

بیانات در دیدار استانداران سراسر کشور مورخ 22/10/1382

 

- قانون؛ سرنوشت کشور و جامعه

قانون یعنی چه؟ قانون یعنی سرنوشت یک کشور؛ قانون یعنی سرنوشت انسانها در یک جامعه. چون همه متبع هستند و مجبورند از قانون تبعیت کنند. دولت هم باید از قانون تبعیت کند؛ رهبر هم باید از قانون تبعیت کند. 

بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان قزوین مورخ 26/9/1382

 

پایبندی به قانون

بنده به خیلی از این قوانینی که در مجلس تنظیم می‌شود، اعتقادی ندارم و آنها را قبول ندارم، ولی وقتی قانون شد، بنده هم به‌صورت یک قانون عمل می‌کنم و مخالفت نمی‌کنم. 

بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان قزوین مورخ 26/9/1382

 

تسلیم همگان در برابر قانون

مجلس وقتی قانون تصویب کرد، همه باید تسلیم آن قانون باشیم. 

بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان قزوین مورخ 26/9/1382

 

همه در چارچوب قانون حرکت کنند

همه... در چارچوب قانون حرکت کنند. نه مجلس، نه شورای نگهبان، نه مجمع تشخیص مصلحت، نه رئیس‌جمهور، نه رهبری، هیچکدام حق ندارند از چارچوب قانون تخطی کنند. هرجا قانون اختیاراتی به کسی یا مجموعه‌ای داده، طبق آن عمل کنند. 

بیانات در دیدار کارگزاران نظام مورخ 15/5/1382

 

قانون اساسی مثل ستونها و پیهای یک بناست

قانون اساسی مثل ستونها و پیهای یک بناست. اگر ما بخواهیم عمارت بزرگ و رفیعی بسازیم، پی و ستون لازم دارد تا بتواند به ساختمان شکل کلی دهد. این پیها و ستونها، همان قانون اساسی است. قوانین عادی عبارت است از کاری که در داخلِ بنا انجام می‌گیرد؛ تقسیم‌بندیها، دیوارکشیها و آرایشها. 

بیانات در دیدار کارگزاران نظام مورخ 15/5/1382

 

قانون اساس قوه‌ی قضاییه

اساس قوه‌ی قضاییه برای حفظ قانون است. 

بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایی مورخ 7/4/1382

 

 

قوه قضائیه، حافظ قانون

حفظ و رعایت قانون چگونه تضمین می‌شود؟ یک راه تضمین وجود دارد و آن، قدرت قوه‌ی قضاییه است. 

بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایی مورخ 7/4/1382

 

- قانون؛ سد استبداد و معیار وحدت

قانون آمده تا جای صدای کلفت را بگیرد؛ کسی با صدای کلفت در هر موضعی که هست، بگوید این‌طور باید بشود! خیال هم نکنید که استبداد و دیکتاتوری و صدای کلفت و افزون‌طلبی، مخصوص کسانی است که در رأس نظامند؛ نخیر، در بدنه نظام هم چنین چیزهایی وجود دارد و همه جایش هم بد است. خوی پادشاهی، خوی استبداد در همه جا بد است؛ در هر جا زشت است؛ به هر شکلی که باشد، بد است. قانون آمده جلوِ این مسائل را بگیرد. بر طبق قانون و در چهارچوب آن باید حرف زده و عمل و رفتار شود و حل و فصل هم به وسیله قانون صورت گیرد. این بهترین معیار وحدت است. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس مورخ 7/3/1382

 

قانون اساسی، منشور رسمی انقلاب

منشور رسمی و قانونىِ انقلاب و کشور عبارت است از قانون اساسی ما، منشور معنوی انقلاب هم وصیتنامه امام و شهداست. 

بیانات در خطبه‌های نمازجمعه مورخ 1/9/1381

 

 

اجرای مقررات عادلانه اسلامی

امور این کشور را جز اجرای مقررات عادلانه و فاخر اسلامی چیز دیگری حل نخواهد کرد. 

بیانات در دیدار اعضای ستادهای نمازجمعه مورخ 5/5/1381

 

اهمیت اساسی قانونگذاری

مسأله‌ی قانونگذاری و مسأله‌ی نظارت هر دو مهم است ولی مسأله‌ی قانونگذاری اساسی‌تر است. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس مورخ 7/3/1381

 

قانون، مسیر تحقق اهداف کشور

قانون، جاده‌ای است که مجلس شورای اسلامی به سمت هدفهایی که کشور و مدیران اجرایی و مسؤولان باید به آن‌جا برسند، باز می‌کند. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس مورخ 7/3/1381

 

- قانونگذاری؛ هدایت و استحکام مسیر کشور

شما [نمایندگان مجلس] با وضع قانون، راههای صحیح را معین میکنید و دستگاههای پیشرونده را از غلتیدن در ورطه‌های خطرناک باز می‌دارید. عظمت و اهمیت قانون، این‌گونه معلوم می‌شود. بنابراین قانونگذاری، بسیار بسیار مهم است و هر چه قانون با نگاه آگاهانه‌تر و خبره‌تر و شناخت موضوعات و مصالح کشور بیشتر همراه باشد، استحکام آن بیشتر است. وقتی استحکام قانون بیشتر بود، کارایی آن بیشتر خواهد بود و مدت زمان بیشتری می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین نقش قانون خیلی مهم است. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس مورخ 7/3/1381

 

قانون، ابزار مقابله با تبعیض و فقر

بیش از فقر، تبعیض برای مردم گزنده است. در قوانین، شما باید اینها را مراعات کنید؛ با قانون می‌توانید جلوِ اینها را تا حد زیادی بگیرید. البته قانون، همه چیز نیست؛ باید مدیریت اجرایىِ خوب حتماً وجود داشته باشد تا قانون کارایىِ خود را نشان دهد؛ لیکن قانون هم سهم بسیار زیادی دارد. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس مورخ 7/3/1381

 

استحکام قانون، نتیجه نگاه کارشناسی

هر چه قانون با نگاه آگاهانه‌تر و خبره‌تر و شناخت موضوعات و مصالح کشور بیشتر همراه باشد، استحکام آن بیشتر است. وقتی استحکام قانون بیشتر بود، کارایی آن بیشتر خواهد بود. 

بیانات در دیدار نمایندگان مجلس مورخ 7/3/1381

 

      رعایت قانون، از بزرگترین وظایف انسان

از بزرگترین وظایف انسان این است که در هر جا قرار دارد، حد قانونی خود را بشناسد و از آن تجاوز نکند. 

بیانات در خطبه‌های نماز عید سعید فطر مورخ 25/9/1380

 

مخالفت با قانون ممنوع

یک قانون تا وقتی قانون است، مخالفت با آن جایز نیست.

بیانات در دیدار مردم اصفهان مورخ 8/8/1380

 

قوانین، در مسیر عدالت

مجموعه‌ی قوانین در نظام جمهوری اسلامی باید به یک قله منتهی شود و آن عبارت است از عدالت.

بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایی مورخ 7/4/1380

 

 

دفاع از محکوم، مقابله با قانون

دفاع از مجرم، جرم است؛ دفاع از مجرمِ محکوم‌شده‌ی طبق قانون، مبارزه‌ی با قانون است. 

بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایی مورخ 7/4/1380

 

 

انقلاب اسلامی، مظهر نظم و قانون

امام در ساخت و مهندسىِ نظام جمهوری اسلامی، همه عناصر و اجزایی را که می‌توانست این نظام را استوار و ماندگار کند، مورد ملاحظه قرار داد و با مهارتِ تمام این عناصر اصلی را در درون این بنای شامخ و مستحکم کار گذاشت. این عناصر اصلی عبارت است از اسلام، مردم، قانون‌گرایی و دشمن‌ستیزی.... وقتی در کشوری انقلاب می‌شد - یا انقلاب حقیقی، یا کودتایی به اسم انقلاب - مدتها از دولت و تشکیلات دولتی و نظم دولتی خبری نبود. یک گروه به نام مسؤولان انقلاب، زمام کشور را در دست می‌گرفتند و طبق میل و تشخیص خودشان - هرطور بود - عمل می‌کردند. در انقلاب اسلامی، امام اجازه نداد این‌طور بشود؛ حتی از قبل از پیروزی انقلاب دولت تعیین کرد تا نظم وجود داشته باشد. با این‌که آن وقت شورای انقلاب هم بود، اما امام خواست با شکل قانونی و منطقی، کشور اداره شود... چند ماه از پیروزی انقلاب نگذشته بود که امام گفت باید قانون اساسی نوشته شود. آن کار هم نه به وسیله جمعی که خود امام معین کند، بلکه باز به وسیله منتخبان مردم صورت گرفت. مردم اعضای مجلس خبرگان را - که منتخبان مردم بودند - انتخاب کردند تا قانون اساسی تدوین شود؛ باز مجدداً همان قانون را به رأی مردم گذاشتند. .... بنابراین از اول، مبنای کارِ انقلاب بر نظم و قانون بود. کسانی که با این ترتیب منطقی انقلاب نمی‌توانستند کنار بیایند، یا نمی‌توانستند تحمل کنند که این انقلاب این‌گونه قدم‌به‌قدم منطقی حرکت کند، در همه این موارد اخلال کردند. تفاله‌های آنها امروز هم انقلاب را به بی‌قانونی متهم می‌کنند! این انقلاب، مظهر نظم و قانون بود؛ در هیچ جای دیگر دنیا، در این انقلابهایی که اتفاق افتاده است - چه در انقلابهای این قرن و چه قبل از آن - چنین چیزی دیده نشده است. این را باید مغتنم شمرد. پایبندی به نظم و قانون و مسؤولیتهای قانونی قوا باید مورد احترام همه باشد. اگر شما امروز می‌بینید که با تبلیغات و تحریک دشمنان، در هر برهه‌ای از زمان، قوای قانونی کشور مورد تعرض تبلیغاتی قرار می‌گیرند، این دنباله همان دشمنی‌ای است که از اول با اساس نظم و قانون در جمهوری اسلامی وجود داشت و امام مقابل آن ایستاد. ما همیشه این را تأکید کرده‌ایم و باز هم تکرار می‌کنیم، وظایفی که در قانون اساسی برای قوای سه‌گانه و مسؤولان قانونی معین شده، معتبر و محترم است و همه باید در مقابل این قانون، حالت تسلیم داشته باشند. بی‌قانونی به شکل‌های مختلفی خود را نشان می‌دهد. یکی از آنها همین است که علیه اساس و ترتیبات قانون اساسی مبارزه تبلیغاتی شود و لجن‌پراکنی صورت گیرد و به مسؤولیتهای قانونی در هر بخشی از بخشها بی‌احترامی گردد. این آن چیزی است که از اولِ انقلاب، دشمنان امام و اسلام بر روی آن پافشاری می‌کردند و امام در مقابل آن ایستاد. 

بیانات در مراسم دوازدهمین سالگرد رحلت امام خمینی (رحمه‌الله) مورخ 14/3/1380

 

تحقق عدالت تنها با استقرار قانون

توسعه‌ همه‌جانبه و پیشرفت کشور، بدون عدالت امکان‌پذیر نیست و عدالت نیز تنها با استقرار قانون تحقق می‌یابد. 

سخنرانی رهبر انقلاب در جمع مردم مؤمن و غیور شهرستان ساوه مورخ 28/8/1379

 

قانون‌گرایی، سد نفوذ دشمن

توصیه من به همه مسئولان، به همه مراکز قانونگذاری، به همه مراکز قانونی و به همه آحاد ملت، رعایت قانون است. اگر ما قانون را رعایت کنیم، دشمن نمی‌تواند به طمع‌ورزی خود ادامه دهد. قانون باید رعایت شود. قانون، راه نفوذ دشمن را هم بسته است. اگر دیده می‌شود در مواردی اغتشاشگرانی از سوی دستگاههای تبلیغاتی دشمن تأیید می‌شوند، این‌جا بهترین پاسخ به دشمن این است که قانون اجرا شود... با رعایت قانون، با رعایت انصاف، بدون تن دادن به اختلافات جزئىِ سیاسی... دشمن نمی‌تواند به طمع‌ورزی خود ادامه دهد. 

بیانات در اجتماع بزرگ مردم قم مورخ 14/7/1379

 

 

- اسلام؛ متبلور در قانون اساسی

اسلام امروز در چارچوب قانون اساسی تبلور یافته است. 

دیدار اعضای هیأت دولت با رهبر انقلاب مورخ 7/6/1379

 

تکیه بر قانون اساسی در برنامه‌ریزی

باید با تکیه بر قانون اساسی و اطلاع از مشکلات و دردهای مردم به برنامه‌ریزی و فعالیت پرداخت. 

دیدار اعضای هیأت دولت با رهبر انقلاب مورخ 7/6/1379

 

اسلام، منشأ قوانین و ساختارها

در قانون اساسی، بیشتر از همه چیز، نقش اسلام و منبعیت و منشأیت اسلام برای قوانین و ساختارها و گزینشها مطرح است. 

بیانات در دیدار کارگزاران نظام مورخ 19/4/1379

 

 

برابری همگان در برابر قانون

در قانون اساسی، رهبری، رئیس جمهور، رئیس قوه قضاییه و دیگر مسؤولان کشور، با آحاد مردم در قبال قوانین هیچ تفاوتی ندارند. هیچ‌کس بالاتر از قانون نیست. قانون اساسی اختیاراتی را به کسانی می‌دهد. قانون اساسی به قاضی می‌گوید محکوم یا تبرئه کن؛ حکم قضایی صادر کن. به رهبری هم می‌گوید با ملاحظه این جهات، عفو کن. این مافوقِ‌قانون حرکت کردن نیست؛ این متن و مُر قانون است. قانون برای همه یکسان است. برای کسانی که گره‌هایی را باز کنند، راههایی را بگشایند و مشکلاتی را حل نمایند، مسؤولیتهایی وجود دارد. آن‌جایی که قانون در میان است، همه یکسانند. این امر بسیار مهمی در اسلام است. 

بیانات در دیدار با مسئولان قوه قضاییه و خانواده‌های شهدای هفتم تیر مورخ 7/4/1379

 

تنظیم قوانین طبق مقررات اسلامی

قوانین باید طبق مقررات اسلامی تنظیم و آماده شود و با جرم به هر شکلی مقابله گردد.

بیانات در دیدار با مسئولان قوه قضاییه و خانواده‌های شهدای هفتم تیر مورخ 7/4/1379

 

 

 

قانون اساسی، علاج دردهای کشور

عمل به قانون اساسی، علاج اساسی دردهای این کشور است. 

بیانات در دیدار با نمایندگان دوره ششم مجلس شورای اسلامی مورخ 29/3/1379

 

 

جامعیت قانون اساسی

قانون اساسیِ بحمدالله مترقی و جامع ما - نمی‌گوییم بی‌عیب و بی‌نقص؛ اما قطعاً جزو جامعترین و کاملترین قوانین اساسی‌ای است که امروز در دنیا وجود دارد.

بیانات در دیدار با نمایندگان دوره ششم مجلس شورای اسلامی مورخ 29/3/1379

 

 

خشونت قانونی در برابر تجاوز

اسلام درباره‌ی مسأله‌ی خشونت نظر روشن و واضحی دارد. اسلام استفاده‌ی از خشونت را اصل قرار نداده؛ اما در مواردی که خشونت قانونی باشد، آن را نفی هم نکرده است. ما دوگونه خشونت داریم: یک خشونت قانونی است؛ یعنی قانون خشونتی را اعمال می‌کند؛ می‌نویسد که اگر فلان کس این کار را کرد، او را به زندان ببرند. این خشونت است، اما این خشونت بد نیست. این خشونت در برابر تجاوز به حقوق انسانهاست. این خشونت در مقابل آدمِ بی‌قانون است. این خشونت در مقابل متجاوز است. اگر در مقابل متجاوز خشونت اعمال نشود، تجاوز در جامعه زیاد خواهد شد. این‌جا خشونت لازم است. یک خشونت هم خشونت غیر قانونی است. مثلاً یک نفر بیجا، خودسر، خودرأی، بر طبق میل خود، برخلاف قانون و بر خلاف دستور، نسبت به کسی اعمال خشونت می‌کند؛ یک سیلی به گوش کسی می‌زند. آیا این خوب است یا بد است؟ معلوم است که این بد است. در این شکی نیست. اسلام درباره‌ی معاشرت و اخلاق فردی پیامبر می‌فرماید: «فبما رحمة من اللَه لنت لهم ولو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک». پیامبر را به خاطر نرمش او و به خاطر لینتش در برخورد با مردم، ستایش می‌کند و می‌گوید تو غلیظ و خشن نیستی. همین قرآن در جای دیگر به پیامبر می‌گوید: «یا ایها النبی جاهد الکفار والمنافقین و اغلظ علیهم»؛ با کفار و منافقان با خشونت رفتار کن. همان ماده‌ی غلظ که در آیه‌ی قبلی بود، در این‌جا هم هست؛ منتها آن‌جا با مؤمنین است، در معاشرت است، در رفتار فردی است؛ اما این‌جا در اجرای قانون و اداره‌ی جامعه و ایجاد نظم است؛ آن‌جا غلظت بد است؛ این‌جا غلظت خوب است. آن‌جا خشونت بد است؛ این‌جا خشونت خوب است. 

بیانات در دیدار با نمایندگان دوره ششم مجلس شورای اسلامی مورخ 29/3/1379

 

- استحکام قانون؛ معیار آرای مردم

بحمدالله در این کشور قانونْ محکم است و معیارِ واضحِ قانون و توجه به آراء مردم در مقابل چشم همه است. 

بیانات در دیدار کارگزاران حج مورخ 26/11/1378

 

 

قانون باید بتواند از حقوق ضعفا دفاع کند

قانون باید بتواند از حقوق ضعفا دفاع کند، والا قانونی که پولداران را پولدارتر کند، قانون مملکت اسلامی نیست. قانون باید بتواند گره‌ها را باز کند و به دردِ دل قشرهای محروم برسد.

بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم مورخ 13/11/1378

 

 

ملاک، قانون است؛ سلایق افراد ملاک نیست

ملاک، قانون است؛ سلایق افراد ملاک نیست. آن قانونی که در مجلس شورای اسلامی تصویب و در شورای نگهبان تأیید شده است، برای همه معتبر و حجت است؛ چه کسی که آن قانون را می‌پسندد، چه کسی که آن قانون را نمی‌پسندد. قانون تا قانون است، همه موظفند به آن عمل کنند.

بیانات در خطبه‌های نماز عید فطر مورخ 18/10/1378

 

 

قرآن؛ سرچشمه قوانین نظام اسلامی

نظام جمهوری اسلامی، نظامی است که قوانین آن متخذ از قرآن است. 

بیانات در اجتماع بزرگ مردم شهرستان تربت‌جام مورخ 9/6/1378

 

 

قانون نظام جمهوری اسلامی، قرآنی است

نظام جمهوری اسلامی، نظامی است که نمایندگان مردم در آن براساس قوانین و مقرراتِ قرآنی تصمیم‌گیری می‌کنند. قانون آن قرآنی است؛ اجرای آن هم اسلامی و قرآنی است. 

بیانات در اجتماع بزرگ مردم شهرستان تربت‌جام مورخ 9/6/1378

 

 

- جامعه مدنی؛ حاکمیت قانون

جامعه‌ی مدنی به معنای جامعه‌ی مردم‌سالار، جامعه‌ای است که در آن مقررات و قانون حاکم است. 

بیانات در جلسه پرسش و پاسخ مدیران مسئول و سردبیران نشریات دانشجویی مورخ 4/12/1377

 

 

- قانون اساسی؛ منشور جمهوری اسلامی

منشور اصلی جمهوری اسلامی قانون اساسی مترقی و جامع ما است. 

پیام به مناسبت اولین اجلاس دوره‌ی سوم مجلس خبرگان مورخ 3/12/1377

 

 

دیدار کارگزاران نظام با رهبر انقلاب در ماه مبارک رمضان مورخ 22/10/1377

در نظام اسلامی برای عمل به قوانین، بهره‌مندی از امکانات و رعایت حقوق فردی، اجتماعی و حدود الهی نباید بین اشخاص هیچگونه امتیاز خاصی وجود داشته باشد و اصل این است که هیچگونه امتیاز مادی، شغلی، فامیلی، اسمی و عنوان وجود ندارد. 

 

- قانون‌گرایی؛ سخت اما سودمند

بدانید که قانون‌گرایی کار سختی هم هست؛ اما با وجود سختیهایش، در کوتاه مدت و بلند مدت، فوایدش از بی‌قانونی بهتر است. 

بیانات در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت مورخ 2/6/1376

 

 

 مقررات؛ معیار و ملاک

معیار و ملاک، مقررات است. 

بیانات در دیدار جمعی از اعضای تشکلهای دانشجویی مورخ 15/9/1375

 

 

مقررات تبلور تفکر انقلابی است

مقررات، تبلور تفکر انقلابی است و جهت‌گیری انقلابی در آن تبلور پیدا می‌کند. 

بیانات در دیدار جمعی از اعضای تشکلهای دانشجویی مورخ 15/9/1375

 

 

- عدالت اجتماعی؛ برابری در برابر قانون

معنای عدل اجتماعی این است که قانون، مقررات و رفتارها نسبت به همه افراد جامعه یکسان باشد.

بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم و کارگزاران نظام مورخ 5/9/1375

 

 

- قانون؛ پشتیبان امنیت زنان

قانون از زن دفاع نکند، ممکن است مرد، نسبت به او تعرض کند. 

بیانات در جمع زنان شهر ارومیه مورخ 28/6/1375

 

 

- حمایت قانونی از زنان و خانواده

قانون، در حمایت از بانوانی که خانواده تشکیل داده‌اند و درون محیط خانوادگی خودشان هستند، وظایف بسیار سنگینی دارد. 

بیانات در جمع زنان شهر ارومیه مورخ 28/6/1375

 

-قانونگذاری؛ ترسیم مسیر کشور

نباید قانونگذاری را به چشم یک امر کوچک و فردی و جدای از یکدیگر نگاه کرد. مجموعه قوانینی که شما [نمایندگان مجلس] می‌گذارید - چه به صورت قانونهای جدا جدا، چه به صورت قانون بودجه یکساله، چه به صورت برنامه‌های بلند مدتِ پنج‌ساله و یا اگر همت کنند، بیشتر - همه اینها عبارت است از آن چیزی که این کشور در آن طریق سیر خواهد کرد. راه این کشور و این ملت، همین قانونی است که شما می‌گذارید. 

بیانات در دیدار نمایندگان پنجمین دوره مجلس شورای اسلامی مورخ 29/3/1375

 

- قانون اساسی؛ ستون فقرات نظام

قانون اساسی ستون فقرات نظام است. 

بیانات در دیدار اعضای هیأت‌های نظارت شورای نگهبان مورخ 14/11/1374

 

 

- قانون؛ معیار و ضابطه نظام

قانون در حقیقت مرکز اصلی سلسله اعصاب نظام است؛ معیار و ضابطه است. 

بیانات در دیدار اعضای هیأت‌های نظارت شورای نگهبان مورخ 14/11/1374

 

 

- انطباق قوانین با احکام دین

از صدر اسلام تا امروز، هیچ دولتى نبوده است که تمام مقررات و قوانین آن، با احکام دینى تطبیق داده شود؛ اما امروز در جمهورى اسلامى این‌گونه است. 

بیانات در دیدار روحانیان استان مازندران مورخ 22/7/1374

 

 

- حذف قوانین مخالف دین

در نظام حکومتى ما، هر قانونى که به خلاف دین باشد، به وسیله‌ى مسؤولان مشخصى که نظام جمهورى اسلامى دارد، حذف خواهد شد.

بیانات در دیدار روحانیان استان مازندران مورخ 22/7/1374

 

- قانون‌شکنی؛ تضییع حق

هر خلاف قانونی در نظام الهی و اسلامی تخلف از حق است. 

بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایی مورخ 7/4/1374

 

 

قوانین الهی؛ پایه نظام اسلامی

در نظام الهی و اسلامی قوانین، قوانین الهی است. 

بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایی مورخ 7/4/1374

 

 

- انطباق قوانین با شرع اسلام

همه تلاش نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی این باشد که قوانین را صددرصد منطبق با شرع مقدس اسلام تنظیم کنند؛ زیرا شرع مقدس اسلام تأمین کننده نیاز و سعادت مردم است؛ همچنان که تا به امروز بوده است. بحمدالله قوانین جمهوری اسلامی جزو مترقی‌ترین قوانین و منطبق‌ترین آنها با قوانین اسلامی است. قوانین اقتصادی و جزایی و قوانین گوناگون مربوط به مسائل حقوقی و ارتباطات و مناسبات گوناگون مردم با یکدیگر، براساس اسلام است.

بیانات در دیدار کارگزاران نظام مورخ 4/6/1373

 

 

- اجرای احکام اسلامی در ایران

امروز در سطح عالم و در زیر این آسمان، تنها نقطه جهان که در آن به‌طور رسمی احکام اسلامی، اجرا و قوانین و مقررات بر طبق قرآن و سنت پیغمبر تنظیم و عمل می‌شود، ایران اسلامی است. 

بیانات در دیدار کارگزاران نظام مورخ 4/6/1373

 

- قرآن؛ معیار قوانین جمهوری اسلامی

در جمهوری اسلامی قوانین از قرآن اتخاذ می‌شود. هر آن‌چه مخالف با قرآن باشد، طرد می‌شود. 

بیانات در دیدار کارگزاران نظام مورخ 4/6/1373

 

- اسلام؛ تأمین‌کننده سعادت مردم

شرع مقدس اسلام تأمین کننده نیاز و سعادت مردم است. 

بیانات در دیدار کارگزاران نظام مورخ 4/6/1373

 

- قانون و نظم؛ در خدمت عدالت

قانون و نظم با هدف تأمین عدالت تنظیم شده است و جلوگیری از نقض آن هدف اساسی دستگاه قضایی است.

دیدار مسئولان دستگاه قضائی با رهبر انقلاب مورخ 6/4/1373

 

 

- جدایی قانون از فقه در نظام گذشته

بعد از آن‌که نظام جامعه در قرن اخیر یک شکل تشکیلاتی گرفت و تقریباً قانونی برایش به وجود آمد و دستگاههایی نظم پیدا کردند؛ یک انضباط سیاسی و اجتماعی به تبع دموکراسی غرب، در ایران به وجود آمد و آن‌وقت علما بیشتر کنار ماندند. به خاطر این‌که بحثِ قانون بود و علمای دین، در تعیین قانون نقشی نداشتند. بحثِ علما را نداریم. اشخاص و علما در این بحث مورد نظر نیستند. فکر دینی، فقه دینی، حکمت دینی و هدایت الهی نقشی نداشت. قانون دانشگاهها، قانون نظام وظیفه، قانون جنگ و صلح، قانون سیاست خارجی، قانون پول و بانک و مسائل مالی، قانون اقتصادیات کشور و قوانین گوناگون، وضع و جعل می‌شد، بدون این‌که با دین ارتباطی داشته باشد. البته یک بخش از قانون که قانون مدنی است، با دین ارتباط داشت؛ بدون آن‌که تفکرات حوزه‌ای در آن دخالت داشته باشد. کسانی که قانون مدنیِ سابق را تنظیم کردند، از روی کتب فقها تنظیم کردند و با دین ارتباط داشتند. این قانون مدنی تصویب شده بود و در مقام عمل و اجرا، بایستی پیاده می‌شد. علمای بزرگ، فقها و محققین در حوزه‌های علمیه، در آن مسائل صدگونه تحقیق می‌کردند؛ اما در این قانون، هیچ تأثیری نداشت. قانونی بود و تصویب شده بود؛ ولو اصلش از دین گرفته شده بود. درست توجه کنید! حوزه حتی در قانون مدنیِ نظام گذشته که از دین و فقه اسلام گرفته شده بود، هیچ دخالتی نداشت! یک عالم دینی، یا علمایی، مواد مربوط به این قانون را در کتب فقهی تدوین کرده بودند. یک وقت هم یک عالم دینی یا یک شخص نزدیک به علمای دین، آمد آن را تدوین کرد. بعد هم به تصویب رساندند و شد قانون مدنی. تمام شد، رفت! حالا علما در حوزه‌ها، درباره‌ی ارث، درباره‌ی عقد نکاح، درباره‌ی طلاق، درباره‌ی حضانت و درباره‌ی خیلی چیزها، تحقیقات هم می‌کردند. اما آیا این قانون، هیچ تغییری پیدا می‌کرد؟ هیچ تکانی می‌خورد؟ آیا از حوزه می‌پرسیدند که «آقا، شما نظر جدیدی در باب حضانت دارید که بفرمایید؟» ابداً! حوزه کنار بود و قانون هم کار خودش را می‌کرد. 

بیانات در روز اول شروع درس «خارج فقه» مورخ 21/6/1372

 

 

- عدالت اجتماعی؛ پیوند اخلاق و قانون

عدالت اجتماعی، به مقدار زیادی وابسته به اخلاق و مقررات و قوانین جامعه است. اما مقررات و قوانین، بدون این‌که افراد از اخلاق الهی و اسلامی برخوردار باشند کارساز نیست. 

بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم مورخ 23/4/1372

 

- استحکام و کارآمدی قوانین اسلامی

فرض بفرمایید ما در باب جزا، قانونی داریم، یا در باب مسائل مدنی، قوانینی داریم. این قوانین، هم متقن‌ترین قوانین هستند - چون الهی‌اند - و هم از لحاظ کارایی - تا آن‌جا که ما تجربه و عمل کرده‌ایم - کارایی‌شان بسیار بالا و مهم است. طبیعی است که دشمنان اسلام نمی‌خواهند که این قوانین و مقررات اسلامی، در جایی تحقق پیدا کند. 

بیانات در دیدار اعضاى شوراى نگهبان مورخ 3/8/1371

 

- قانون اساسی؛ ضامن حقوق و نظم کشور

قانون اساسی ما، جزو مترقی‌ترین قوانین اساسی دنیاست. ما البته منطبق بودن بر معیارهای جهانی را دلیل صدق و اتقان نمی‌دانیم. بسیاری از معیارهای جهانی، حقیقتاً ساخته و پرداخته‌ی ذهنها و نیتهای استعماری است. بنابراین، انطباق با معیارهای جهانی، ملاک نیست. لکن امروز، بر طبق معیارهای رایج جهانی هم، قانون اساسی ما یک قانون اساسی بسیار قوی و تأمین کننده‌ی حقوق اساسی انسانها در جامعه است و هر امری که تخلف از قانون اساسی محسوب شود، تخلف از روال صحیح حرکت انقلابی جامعه‌ی ماست. البته ما در احکام شرع هم مواردی داریم که به خاطر ضرورت، از حکم شرعی و اولای شرعی تخلف می‌کنیم. نمی‌خواهیم بحث موارد ضرورت را این‌جا مطرح کنیم. لکن روال عادی کشور، باید روال عمل به قانون اساسی باشد. باید دستگاهها خودشان را موظف بدانند که به قانون اساسی عمل کنند و اصول آن را رعایت نمایند. 

بیانات در دیدار اعضاى شوراى نگهبان مورخ 3/8/1371

 

- قانون اساسی؛ تجسم انقلاب

نباید تصور کرد که انقلاب، یک چیز است و قانون اساسی یک چیز دیگر است. قانون اساسی، تجسد و تجسم انقلاب است.

بیانات در دیدار اعضاى شوراى نگهبان مورخ 3/8/1371

 

- شورای نگهبان؛ حافظ قانون اساسی

شورای نگهبان گلوگاه مهمی برای حفظ قانون اساسی در قوانین و مقررات کشوری است. 

بیانات در دیدار اعضاى شوراى نگهبان مورخ 3/8/1371

 

- حکومت سالم؛ زمینه‌ساز تکامل انسان

وقتی انسانها از حکومت سالم، قانون درست و رجال مؤمن و دلسوز برخوردار نباشند، انسان نمی‌تواند به تکامل برسد.

بیانات در دیدار زائرین و مجاورین حرم مطهر رضوی مورخ 15/1/1371

 

- مُر قانون خیلی مهم است

به نظر من مُر قانون خیلی مهم است. البته شما اهل قانون هستید و می‌دانید که قانون زبان دارد؛ زبان قانون را باید دانست و حدود قانون را باید کشف کرد. گاهی اوقات کلمات و الفاظ برای بیان آن مغزها و محتوای حقیقىِ قانون کافی نیستند؛ [قانون شناس]... می‌تواند درک کند که واقعاً قانون چه دارد می‌گوید.

بیانات در دیدار اعضاى هیئت مرکزى نظارت بر انتخابات چهارمین دوره‌ى مجلس شوراى اسلامى مورخ 4/12/1370

 

 

- هرچه قانون زاییده می‌شود، اسلامی است

ما توانستیم قوانین را اسلامی کنیم. هرچه قانون زاییده می‌شود، اسلامی است.

بیانات در جمع طلاب، فضلا و مدرسین حوزه‌ى علمیه‌ى قم مورخ 30/11/1370

 

 

- پایبندی به دین؛ عامل حفظ ایمان مردم

مردم ما، مردم مذهبی و متدینی هستند. مهمترین عامل حفظ این عقیده و این پیوند خوب، همین حرکتی است که بحمداللَه شماها دارید؛ حرکت دینی و احترام به دین و پایبندی به مقررات اسلامی. 

بیانات در دیدار اعضاى ستاد پیگیرى اجراى قطعنامه‌ى ۵۹۸ شوراى امنیت سازمان ملل متحد مورخ 30/9/1370

 

- مجلس؛ بازتاب اراده ملت

جایگاه مجلس انعکاس نظرات و اراده‌ی ملت در قوانین و مقررات کشور است. 

بیانات در دیدار وزیر و مدیران وزارت کشور، استانداران، معاونان سیاسى ـ امنیتى استاندارى‌ها و فرمانداران سراسر کشور مورخ 27/9/1370

 

 

- قوانین؛ برآمده از شرع

قوانین قضایی، قوانین کشور و همه چیز بر اساس شرع مطهر است. 

بیانات در دیدار جمعى از فضلا، طلاب و روحانیون استان لرستان مورخ 30/5/1370

 

- رعایت مقررات؛ عین عدالت

رعایت مقررات، به معنای بی‌عدالتی نیست. 

بیانات در دیدار فرماندهان و کارکنان نیروى هوایى ارتش جمهورى اسلامى ایران در روز نیروى هوایى مورخ 19/11/1369

 

 

- قانون؛ در خدمت محرومان

در نظام ما، هر حرکت و سیاست و قانون و تلاشی، باید در خدمت مردم مستضعف و محرومی باشد.

بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم قم مورخ 19/10/1369

 

 

- انقلاب؛ متجلی در نظام و قانون

انقلاب، در قالب یک نظام و قوانین و مقررات آن مجسم شده و شکل گرفته است. 

بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم قم مورخ 19/10/1369

 

 

- قانون جمهوری اسلامی؛ از حدودالله

قانون جمهوری اسلامی، جزو حدودالله است که باید به بهترین وجه رعایت بشود.

بیانات در دیدار فرماندهان و جمعی از پاسداران کمیته‌های انقلاب اسلامی مورخ 10/10/1369

 

 

انقلاب؛ تجسم‌یافته در قانون

دین و اسلام و انقلاب، همان چیزی است که امروز در قالب قوانین مجلس شورای اسلامی تصویب شده است و از تأیید بزرگان و فقهای محترم شورای نگهبان، یا بعضی از مراکز مثل مجمع تشخیص مصلحت و غیره گذشته باشد. انقلاب، یعنی قوانینی که از این‌جاها خارج شده باشد. اگر انقلاب در خلال ماده و قانون و آیین‌نامه و مقررات مجسم و متجسد نباشد، یک چیز خیالی و بی‌ضابطه خواهد شد که هر کسی هرطور دلش خواست، آن را تفسیر خواهد کرد. این‌طور نیست. دین و شرع و اسلام، همان چیزی است که مبادی اسلامی آن را قانون کرده‌اند و به شما داده‌اند. البته این حرف مربوط به عامه‌ی مردم است؛ ولی مواردی هم هست که مثلاً قانونی برای یک قاضی مطرح می‌شود که خلاف شرع است و از سابق مانده و دستکاری هم نشده است. این قاضی هم، عالم و فقیه است و می‌بیند که این قانون خلاف شرع است. در این‌جا باید برخلاف آن قانون عمل بکند. چنین مواردی، استثنایی است. آن چیزی که در اختیار عموم و حتی خواص مردم است و در مسایل عمومی و مشترک و جامع، ملاک عمل می‌باشد، همان چیزی است که تصویب شده است. شما بر طبق این باید عمل کنید. 

بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم مورخ 4/7/1369

 

 

- برابری همگان در برابر قانون

در نظام اسلامی باید همه‌ی افراد جامعه، در برابر قانون و در استفاده از امکانات خداداد میهن اسلامی، یکسان و در بهره‌مندی از مواهب حیات، متعادل باشند. هیچ صاحب قدرتی قادر به زورگویی نباشد و هیچ‌کس نتواند برخلاف قانون، میل و اراده‌ی خود را به دیگران تحمیل کند. 

پیام به مناسبت اولین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی(ره) مورخ 10/3/1369

 

 

- قانون‌گرایی؛ معیار عدالت

به نظر من، قانون‌گرایی در قوه‌ی قضائیه، اهم امور است. اصلا ملاک عدل و اقامه‌ی آن، قانون است. اگر چیزی بر طبق قانون تحقق پیدا کرد، عدالت است و خلاف عدالت آن است که برخلاف قانون انجام بشود.

بیانات در دیدار رئیس و مسئولان ارشد قوه‌ی قضائیه مورخ 20/6/1368

 

- رفع ابهام و تعارض قوانین

ما قوانین متناقض و خلاف شرع و مبهم داریم. آنچه که خلاف شرع است، اعتبار ندارد. ملاک قانون، شرع است. اگر واقعا در قوانین نقصی داریم، از این بعد نقص را برطرف کنیم. همین چند روز پیش شنیدم که یک نفر برای کارش به جایی مراجعه کرده بود و آن طرف هم برای انجام کار این فرد، رشوه میخواسته است. مراجعه‌کننده رشوه نداده و آن طرف هم گفته من میدانم که تو حزب‌اللهی هستی و حتما به یک ارگان و جایی ارتباط داری که این‌طور قرص و محکم حرف میزنی؛ اما آیا این پول را میدهی یا نمیدهی؟ اگر بدهی، طبق این بخشنامه عمل میکنم و کارت انجام میشود و اگر ندهی، طبق بخشنامه‌ی دیگر عمل میکنم که کارت انجام نشود! یعنی دو بخشنامه وجود دارد و راه برای من باز است! اینها قوانین مبهمی است که از متن آن میشود دو بخشنامه‌ی متناقض درآورد، یعنی اگر پول داد، این مأمور دولتی "له‌الخیار" می‌تواند بر طبق این بخشنامه عمل کند و اگر نداد، می‌تواند بر طبق آن بخشنامه عمل نماید. من نگاه میکنم که تو چه کسی هستی؛ اگر آدم خوب و خوش‌اخلاق و پول‌ده‌ای هستی، بر طبق این بخشنامه عمل میکنم و اگر آدم بداخلاق و سخت‌گیری هستی، بر طبق آن بخشنامه عمل می‌نمایم! باید ابهام قوانین مبهم و تناقض قوانین متناقض برطرف بشود. باید ضد اسلامها، اسلامی بشود. یعنی اگر ما می‌خواهیم برگردیم و المام به قوانین و اصلاح آنها را انجام بدهیم، از این بعد نگاه بکنیم، نه این که حالا ما قانون کم داریم، بیاییم قانون بگذاریم. نه، الحمدلله قانون فراوان است. 

بیانات در دیدار رئیس و مسئولان ارشد قوه‌ی قضائیه مورخ 20/6/1368

 

 

- قانون؛ معیار عدالت

ملاک عدل و اقامه‌ی آن، قانون است. اگر چیزی بر طبق قانون تحقق پیدا کرد، عدالت است و خلاف عدالت آن است که برخلاف قانون انجام بشود. 

بیانات در دیدار رئیس و مسئولان ارشد قوه‌ی قضائیه مورخ 20/6/1368

 

انطباق با قانون؛ معیار عدل

هرچه که بر قانون منطبق شد، عدل است و هرچه که منطبق نشد، عدل نیست.  پ

بیانات در دیدار رئیس و مسئولان ارشد قوه‌ی قضائیه مورخ 20/6/1368

 

 

- مقررات؛ لازمه اداره نظام

مقررات، لوازم قطعی اداره‌ی درست نظام است. 

بیانات در دیدار جمعى از بسیجیان سراسر کشور مورخ 6/4/1368

 

 

- قانون؛ ابزار تحقق مدیریت

کسی در موضع مدیریت جامعه قرار بگیرد، یک چیزی هم مصلحت بداند، اما ابزار قانون در اختیارش نباشد برای عمل کردن. خب این چه فایده دارد؟ خب معلوم است که کار پیش نخواهد رفت. مشکلات به وجود خواهد آمد. 

بیانات در خطبه‌های نمازجمعه مورخ 8/2/1368

 

- دولت اسلامی؛ ضامن اجرای قانون

اگر نظارت دولت اسلامی و حاکمیت اسلام نباشد، قانون اسلامی به خودی خود، نمی‌تواند معجزه بکند. قانون هنگامی کاربرد دارد و مؤثر است که بالای سر قانون، یک دست قوی و نیرومندی باشد و آن دولت اسلامی است. 

خطبه‌های نماز جمعه تهران مورخ 11/10/1366

 

- خدا؛ قانونگذار حقیقی

آنکه می‌تواند برای مردم قانون وضع کند، خداست؛ آنکه می‌تواند ملاکهای اجرای قانون را معین کند، خداست؛ مالك امور مردم جز خدا دیگری نیست. 

خطبه‌های نماز جمعه تهران مورخ 12/4/1366

 

- حاکمیت الهی بر قانون

حق حاکمیت متعلق به خداست. آنکه می‌تواند برای مردم قانون وضع کند و ملاکهای اجرای قانون را معین کند، خداست. 

خطبه‌های نماز جمعه تهران مورخ 12/4/1366

 

 

- قانون؛ لازمه اداره جامعه

ملک تشریعی و قانونی، مال خداست. یعنی چه؟ یعنی وقتی که انسانها زندگی میکنند، بر طبق یک قانونی زندگی باید بکنند. قانون جزو لوازم زندگی انسان‌هاست. جامعه‌ی بی‌قانون موجب انحطاط انسان است و انسان اصلاً نمی‌تواند زندگی کند، موجب نابودی و زوال انسان خواهد شد. خیلی زود انسانها به این نتیجه رسیدند که باید قانون داشته باشند. شاید از اولین دوره‌های زندگی بشر، بشر به این نتیجه رسیده که باید با قانون زندگی کند. یعنی وقتی چهار نفر دور هم زندگی میکنند، یک قراردادی باید بگذارند بین خودشان؛ فلان وقت بخوابیم، فلان وقت بیدار شویم، این کار را فلانی بکند، این کار را فلانی بکند، می‌شود یک قانون. البته قوانین هر چه گذشته به طرف پیچیده‌تر شدن و جامع‌تر شدن پیش رفته. خب، این قانون را کی در زندگی انسان بگذارد؟ حاکم و مسلط بر قوانین زندگی بشر کی باشد؟ این یک سؤال بزرگی است. آن کسی که دستور زندگی و قانون زندگی را برای انسان‌ها وضع می‌کند، او یک نوع سلطه‌ای بر این انسانها دارد. حالا بعد از آنی که قانون برای زندگی انسان گذاشته شد، کی اجراکننده‌ی قانون باشد؟ کی باشد که زمام این جامعه در دست او باشد؟ چون اجرای قانون و اداره‌ی کشور، هر قانونی، یک ناظر می‌خواهد، یک مجری می‌خواهد، یک زمامدار می‌خواهد، یک کسی را لازم دارد که اگر کسی تخطی کرد، جلوی او را بگیرد. البته یک کس که می‌گوئیم، مراد یک فرد خاص نیست، یک دستگاهی را لازم دارد. حالا این دستگاه گاهی فردی است، گاهی جمعی است. به‌هرحال یک دستگاهی در زندگیها، در اجتماعات، در جوامع لازم است وجود داشته باشد که این دستگاه نظارت کند بر اجرای قانون و این قانون اجرا بشود. همان قانونی که بناست توی این جامعه اجرا بشود. این کی باشد؟ خود این منشأ یک قدرت و عظمتی است. همین چیزهاست، همین سلطنتها و مُلکهاست که بین انسانها از اول تاریخ تا امروز، درگیریها و زد و خوردها و اختلافها را به وجود آورده، رقابتها را ایجاد کرده. پادشاهان و حکام مقتدرِ طول تاریخ در جوامع مختلف آن کسانی هستند که برای خودشان این قدرت را قائل بودند، این حق را قائل بودند. می‌گفتند ما هستیم که بایستی قانون بگذاریم برای زندگی مردم به مردم بگوئیم اینجوری عمل کنید، اینجوری نکنید، این کار را بکنید، این کار را نکنید. 

تفسیر سوره ملک (آیات ۱ و ۲) مورخ 18/8/1363